Damat Rüstem Paşa

Damat Rüstem Paşa (1500 – 10 Temmuz 1561), I. Süleyman saltanatı döneminde 28 Kasım 1544-6 Ekim 1553 ve 29 Eylül 1555-10 Temmuz 1561 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.


Hayatı

Rüstem Paşa, yaklaşık 1500 yılında Hırvat asıllı Hristiyan bir ailenin çocuğu olarak Saraybosna yakınlarında olan ya Butmir ya da Sarajevsko Polje adlı bir köyde doğmuştur.[1] Ailesinin adının Opuković veya Cığaliç olduğu bildirilmektedir. Babası Mustafa Bey (Paşa) olup Sinan (Kaptân-ı Derya Sinan Paşa, ö. 1554) ve Nefise adlı iki kardeşi olduğu belirtilmektedir.

Genç yaşta İstanbul’a getirilip devşirilen Rüstem Paşa Enderun‘da eğitim gördü. Enderundan rikâb ağalığı ile çıktı. 1526 Mohaç Muharebesi‘ne silahdar olarak katıldı. Bu seferden döndükten sonra birinci imrahor görevine tayin edildi. Üstün yetenekleri dolayısıyla Sultan Süleyman’ın gözüne girdi. Önce Diyarbakır beylerbeyi oldu. Sonra Anadolu Beylerbeyliği‘ne nakledildi. 1539’da üçüncü vezir olarak görevlendirildi. Üçüncü vezir iken 26 Kasım 1539’da Şehzade Cihangir ve Şehzade Bayezid‘in sünnetdüğününde Kanûnî Sultan Süleyman‘ın kızı Mihrimah Sultan ile evlendi. Bu nedenle ‘damat’ sıfatıyla anılır.[1]

Padişaha damat olması söz konusu olunca Rüstem Paşa’yı çekemeyen rakipleri onun cüzzamlı olduğu dedikodusunu yaymışlardı. Bunun üzerine hassa hekimlerinden Mehmet Halife, bu söylentinin gerçek olup olmadığını araştırmak için paşayı muayeneden geçirdi. Muayene sırasında gömleğinde bir bit bulundu. O günlerdeki tıp bilgisine ve halk inanışına göre bir cüzamlının üzerinde bit barınamaz olduğu kabul edilmekteydi. Gömleğindeki bit, cüzzamlı olmadığına delil olarak kabul edilerek evlenmesine izin verildi.[1]

Olucak bir kişinin bahtı kavi talii yar.
Kehlesi dahi mahallinde anın işe yarar.

Rüstem Paşa için söylenmiştir. Bahtlı adamın üzerinde bit çıksa işine yarar, anlamındadır ve üzerinden bit çıkması üzerine dile getirilmiştir. Bu yüzden, tarihçilerin kendisine vermiş oldukları bir diğer isim “Kehle-i İkbal” (İkbal Biti) Rüstem Paşa’dır.[1]

1544’de Hadım Süleyman Paşa‘nın azledilmesi üzerine yerine getirilmesi beklenen ikinci Vezir Deli Hüsrev Paşa‘yı Hürrem Sultan‘ın emriyle birbirine düşürdü ve ardından Kanuni Sultan Süleyman hem Hüsrev Paşa’yı hem de Hadım Süleyman Paşa’yı azledip sadrazamlığa Rüstem Paşa’yı getirdi.

Hürrem Sultan ve kızı Mihrimah Sultan bir olup Şehzade Mustafa’nın idamına ortam hazırladı. [kaynak belirtilmeli] Kanuni, Şehzade Mustafa’yı öldürttükten sonra yeniçerilerin ayaklanma çıkarabileceği korkusuyla Rüstem Paşa’yı azletti (1553) ve yerine Kara Ahmet Paşa‘yı getirdi.

Ancak Hürrem Sultan ile Mihrimah Sultan, Rüstem Paşa’yı sadrazamlığa tekrar getirebilmek için çalıştılar. 29 Eylül 1555 tarihinde Kanuni Sultan Süleyman basit bir bahaneyle Kara Ahmet Paşa‘yı Divan-ı Humayun‘un ortasında idam ettirdikten sonra Rüstem Paşa tekrar sadrazam oldu. 10 Temmuz 1561 İstanbul’da ölümüne dek sadrazamlık görevini sürdürdü. Cenazesi Şehzade Camii bahçesindeki türbesinde gömülüdür.[1]


Değerlendirilmesi

Sicill-i Osmani’de şöyle değerlendirilmektedir.[2]

Zengin, tedbirli, akıllıydı.

Osmanlı kişileri hakkında önemli bir biyografi eserinde ise şu değerlendirilme yapılmıştır:[1]

Rüstem Paşa arkasında büyük miktarda mücevherat, altın ve gümüşten yapılmış değerli eşya bıraktı. 1.700 köle, 2.900 harp atı, 1.160 deve, 8.000 dülbent, 700 bin sikke-i hasene, 5.000 dikilmiş kaftan, hil’at ve elbise, 1.100 altın üsküf, 600 gümüş eyer, 2.009 yük keçe, 2.000 zırh, 100 gümüş eyer, 500 mürassa altın eyer, 133 çift altın üzengi, 760 mürassa kılıç, 1.500, gümüşlü tolga, 1000 gümüşlü sesper, Anadolu ve Rumeli’de sahip olduğu 1.000 çiftlik zenginliklerinin önemli bir kısmını oluşturmaktaydı.[3]

Yerli ve yabancı kaynaklar..(onu)… abus çehreli ve aksi bir adam olarak tanıtmaktadır. Aynı zamanda onu hüsn-i tedbir sahibi, kabiliyetli, müktesit bir devlet adamı olarak bildirilmektedir.

Kısa dönemde devlet hazinenin doldurulmasına önem vermiş, bunun uzun dönemde nelere sebep olacağını düşünememiştir. Örneğin önce hass-ı hümayun ve sonra diğer hasları iltizam suretiyle işletmesi hazineye büyük gelir sağlamıştır; ama bu, toprakları işleten mültezimlerin toprakların verimliğini artırmak hatta aynı seviyede tutmak için yatırım yapmamalarına ve böylece zamanla tarım topraklarının verimliğinin kaybolmasına neden olmuştur. İltizam satışlarında bir rüşvet şekli olan komisyon verilmesinin yaygınlaşması; hazineyi doldurmak için bahşiş, peşkeş vb. isimler takılan bir çeşit rüşvet alıp ve verilmesi usul haline getirmiştir. Bu türlü yolsuz kazanç kazanma ile kendi şahsi servetini de büyük miktarlara yükseltmiştir.[1] Bu yolsuz kazancın yaygınlaşıp alışılır görenek haline girmesi, devlet kademesinde rüşvetin yaygınlaştırılması Osmanlı İmparatorluğu’nun içine bozulma tohumlarını atmıştır.


Eserleri

Biri Tekirdağ‘da, diğeri İstanbul‘da kendi adına yaptırdığı 2 adet camii vardır. Edirne‘ de Mimar Sinan‘a Rüstem Paşa Kervansarayı‘nı yaptırmıştır. Ankara‘da 1522-1523 tarihlerinde Çengel Han‘ı inşa ettirmiştir. Ayrıca Kütahya‘da Anadolu Beylerbeyliği yaptığı sırada bir medrese ve bir hamam yaptırmıştır. Kütahya’daki bu eserlerden hamam günümüze kadar gelmiş; taç kapısının bir bölümü hariç yıkılan medrese ise orijinaline uygun olarak yeniden yapılmıştır.

Rüstem Paşa’nın tarihçi olarak Osmanlı kültürüne katkıları da bulunmaktadır. Tevarih-i Ali Osaman veya Tarih-i Rüstem Paşa adı ile yazdığı tarih eseri Osmanlı devletinin kuruluşundan 1561’e kadar dönem tarihini ihtiva etmektedir. Bu eserde kendisinin büyük katkısı olan Kanuni devrini işlemiş ve Osmanlı devletinin gelişmesinin zirvesine tarihsel bir pencere açmıştır. Ancak bu eserin 1923’de ilk Almanca çevrisini (Die Osmanische Chronik des Rüstem Pascha adlı) yapan I. Ferrer ve bazı diğer tarihçiler bu eserin Rüstem Paşa tarafından şahsen yazıldığına şüphe ile bakmaktadırlar.[1]


Popüler kültürdeki yeri

2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Serhat Nalbantoğlu tarafından canlandırılmıştır. 2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide ise Rüstem Paşa’yıOzan Güven canlandırmıştır.


Kaynakça

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  • Tektaş, Nazım. (2009), Sadrâzamlar – Osmanlı’da İkinci Adam Saltanatı. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN 9789758845000
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1I say.377-378 [2]
  • Topaloğlu, Aydın, “Rüstem Paşa”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.3 s.471-472 ISBN 975-08-0072-9
  1. ^ a b c d e f g h Topaloğlu, Aydın, “Rüstem Paşa”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.3 s.471-472 ISBN 975-08-0072-9
  2. ^ Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1İ say.377-378 [1]
  3. ^ Mehmed Neşrî, Neşrî Tarihi

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Damat_R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa 

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Beneficial forum posts. With thanks.
    https://www.interlandchemie.com/
    canada drugs
    canadian drugs
    best online pharmacies no prescription
    canada drug

  2. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said that wonderfully!
    https://www.dunamisproductions.com/
    online drugstore
    canada drug
    online pharmacies canada
    canadian cialis

  3. Your comment is awaiting moderation.

    Lovely info, Many thanks.
    https://www.dunamisproductions.com/
    online canadian pharcharmy
    mexican pharmacies shipping to usa
    discount prescription drugs online
    canada pharmaceutical online ordering

  4. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers. I like this.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canada pharmacies
    canadian pharmacies without an rx
    top rated online canadian pharmacies
    northwestpharmacy

  5. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your stand quite nicely..
    https://www.lunarciel.com/
    canadian drugstore
    canadian online pharmacies
    canada pharmacies prescription drugs
    canadian pharmacies that ship to us

  6. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! Ample info.

    https://www.visitwaushara.com/
    drug costs
    canadian pharmaceuticals online
    best non prescription online pharmacies
    canadian cialis

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Truly loads of helpful facts.
    https://www.waltcoexpress.com/
    legitimate online pharmacies
    canadian pharcharmy
    best online pharmacy stores
    london drugs canada

  8. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic information. Cheers.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadapharmacy
    online pharmacies of canada
    my canadian pharmacy
    canada pharmacy

  9. Your comment is awaiting moderation.

    You made the point.
    https://www.waltcoexpress.com/
    pharmacies near me
    online pharmacies canada
    pharmacy canada
    canadian online pharmacy

  10. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot, Helpful stuff!
    https://www.lunarciel.com/
    international pharmacies that ship to the usa
    canadian drugs
    canada pharmacies online prescriptions
    canada pharmacy online

  11. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible plenty of great advice.
    https://www.interlandchemie.com/
    canada drugs
    mexican pharmacies shipping to usa
    no prescription pharmacies
    canadian pharmaceuticals online

  12. Your comment is awaiting moderation.

    You explained that exceptionally well!
    https://www.interlandchemie.com/
    cheap prescription drugs online
    north west pharmacy canada
    canada pharmacy
    online pharmacies canada

  13. Your comment is awaiting moderation.

    You explained it fantastically.
    https://www.waltcoexpress.com/
    no prescription pharmacies
    canadian pharcharmy
    web medical information
    canada pharmaceutical online ordering

  14. Your comment is awaiting moderation.

    Effectively expressed without a doubt. !
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadadrugs.com pharmacy
    top rated canadian pharmacies online
    canadian family pharmacy
    canadian cialis

  15. Your comment is awaiting moderation.

    Really quite a lot of superb facts!
    https://www.lunarciel.com/
    best online canadian pharcharmy
    canadianpharmacy
    canadian pharmacy reviews
    canada pharmacy online

  16. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks! I enjoy it!
    https://www.interlandchemie.com/
    canada drug pharmacy
    canadian viagra
    prescription prices comparison
    canada pharmacy

  17. Your comment is awaiting moderation.

    Reliable info. Kudos!
    https://www.visitwaushara.com/
    online canadian pharcharmy
    canadian online pharmacy
    canada pharmacies online
    canada drugs

  18. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible a good deal of terrific knowledge!
    https://www.interlandchemie.com/
    online canadian discount pharmacy
    london drugs canada
    canadian pharmacy reviews
    canadian pharmacies that ship to us

  19. Your comment is awaiting moderation.

    Really all kinds of amazing material!
    https://www.visitwaushara.com/
    online pharmacies canada
    canadian online pharmacy
    canada drugs
    canadian pharmacies that ship to us

  20. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing many of useful knowledge!
    https://www.lunarciel.com/
    canada pharmacies
    northwest pharmacy
    prescription online
    canadian viagra

  21. Your comment is awaiting moderation.

    Helpful advice. Thanks a lot.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian drugs without prescription
    canada pharmacy online
    buy prescription drugs online
    trust pharmacy canada

  22. Your comment is awaiting moderation.

    You actually mentioned this fantastically!
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian pharmacies shipping to usa
    global pharmacy canada
    online pharmacies no prescription
    canada drugs

  23. Your comment is awaiting moderation.

    You said it very well..
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian family pharmacy
    aarp approved canadian online pharmacies
    canadian drugstore reviews
    canadian online pharmacy

  24. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your stand quite nicely!!
    https://www.visitwaushara.com/
    canada pharmacy online no script
    online pharmacies canada
    canada drug
    canadianpharmacy

  25. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your stand very clearly.!
    https://www.visitwaushara.com/
    drugstore online
    canadian online pharmacies
    international pharmacy
    mexican pharmacies shipping to usa

  26. Your comment is awaiting moderation.

    You mentioned it perfectly.
    https://www.interlandchemie.com/
    canada drugs pharmacy
    canada pharmacy
    pharmacy near me
    canadian online pharmacy

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks, Awesome information!
    https://www.visitwaushara.com/
    canada pharmacies online pharmacy
    canada pharmaceuticals online
    canada drugs online
    canada drugs online

  28. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks, I enjoy this.
    https://www.interlandchemie.com/
    buy prescription drugs from canada
    canada online pharmacies
    canadapharmacy com
    online pharmacies of canada

  29. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot, I like this.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canada pharmacy
    canadian online pharmacy
    walgreens pharmacy
    canadian drugs

  30. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks! Plenty of material.

    https://www.interlandchemie.com/
    pharmacy prices compare
    northwestpharmacy
    online pharmacy without a prescription
    canadian pharmacies that ship to us

  31. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks. Ample write ups.

    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian drugstore
    canadian pharmaceuticals online
    mexican pharmacies online
    canadian pharmacy

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Great data. Regards.
    https://www.waltcoexpress.com/
    no prescription online pharmacy
    canada pharmacy online
    best canadian prescription prices
    canadian pharmacies online

  33. Your comment is awaiting moderation.

    You stated that exceptionally well.
    https://www.visitwaushara.com/
    pain meds online without doctor prescription
    trust pharmacy canada
    canadian drugs without prescription
    canadian drugs

  34. Your comment is awaiting moderation.

    Very well spoken genuinely! .
    https://www.lunarciel.com/
    web medical information
    canadian pharmacies online
    24 hour pharmacy
    canadian pharcharmy

  35. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks, A lot of material!

    https://www.waltcoexpress.com/
    walgreens pharmacy
    aarp approved canadian online pharmacies
    price prescription drugs
    canadian pharmacy online

  36. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you. Loads of postings!

    https://www.waltcoexpress.com/
    discount drugs online pharmacy
    trust pharmacy canada
    rx pharmacy
    north west pharmacy canada

  37. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! Very good information!
    https://www.waltcoexpress.com/
    medication costs
    northwest pharmacy
    canadadrugs
    online pharmacies of canada

  38. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa plenty of useful material.
    https://www.waltcoexpress.com/
    overseas pharmacy forum
    global pharmacy canada
    canadian pharmacies online prescriptions
    canadian pharcharmy

  39. Your comment is awaiting moderation.

    Beneficial knowledge. Thanks a lot.
    https://www.lunarciel.com/
    pain meds online without doctor prescription
    canada pharmaceutical online ordering
    best online international pharmacies
    canadian pharmacy online

  40. Your comment is awaiting moderation.

    Wow lots of great info!
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian drugstore
    aarp approved canadian online pharmacies
    onlinecanadianpharmacy.com
    canadian pharmacies-24h

  41. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your position extremely effectively..
    https://www.waltcoexpress.com/
    drugs for sale
    north west pharmacy canada
    international pharmacies that ship to the usa
    canadian pharmacies online

  42. Your comment is awaiting moderation.

  43. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, Helpful stuff.
    https://www.visitwaushara.com/
    prescription drugs prices
    mexican pharmacies shipping to usa
    prescription drug cost
    online pharmacies of canada

  44. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Cheers.
    https://www.lunarciel.com/
    discount pharmacy online
    online pharmacies of canada
    online rx pharmacy
    northwest pharmacy

  45. Your comment is awaiting moderation.

    Awesome tips. Regards.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian drugstore reviews
    canadian pharmacies
    overseas pharmacy forum
    top rated canadian pharmacies online

  46. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot, I value it.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian drugstore
    canadian drugs
    meds online
    canada online pharmacies

  47. Your comment is awaiting moderation.

    Great forum posts. Kudos.
    https://www.lunarciel.com/
    canada online pharmacies
    online pharmacies canada
    drug costs
    canadian online pharmacy

  48. Your comment is awaiting moderation.

    You said that fantastically.
    https://www.lunarciel.com/
    online canadian pharmacies
    canadian cialis
    top rated canadian pharmacies online
    canada drugs

  49. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely expressed. !
    https://www.dunamisproductions.com/
    pharmacies near me
    canada drugs
    canadian pharcharmy online
    canadian viagra

  50. Your comment is awaiting moderation.

    You actually mentioned it terrifically!
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian pharmacies shipping to usa
    canada pharmacy
    canada pharmacy no prescription
    canada drugs

  51. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you, Awesome information!
    https://www.dunamisproductions.com/
    online pharmacy reviews
    canadian online pharmacies
    discount pharmaceuticals
    canadian viagra

  52. Your comment is awaiting moderation.

    Truly loads of superb material.
    https://www.lunarciel.com/
    canadadrugs.com pharmacy
    canada pharmaceutical online ordering
    rx online
    canadian pharmacies that ship to us

  53. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said it adequately.
    https://www.dunamisproductions.com/
    best price prescription drugs
    canada online pharmacies
    safeway pharmacy
    canada drugs online

  54. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely said. .
    https://www.lunarciel.com/
    canada pharmacy online reviews
    canada pharmaceutical online ordering
    online canadian pharmacy
    trust pharmacy canada

  55. Your comment is awaiting moderation.

    Really plenty of very good tips.
    https://www.interlandchemie.com/
    best canadian mail order pharmacies
    canada pharmaceuticals online
    mexican pharmacies
    canadian drugs

  56. Your comment is awaiting moderation.

    Fine info. Appreciate it.
    https://www.lunarciel.com/
    canadian drug
    canada drugs
    canadian prescription
    online pharmacies of canada

  57. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks. Numerous info!

    https://www.waltcoexpress.com/
    canada drugs online
    canadian online pharmacies
    canadian mail order pharmacies
    canadian pharmacy online

  58. Your comment is awaiting moderation.

    You reported it exceptionally well!
    https://www.visitwaushara.com/
    best online canadian pharcharmy
    canadian pharmacies
    prescription drug price comparison
    canada drug

  59. Your comment is awaiting moderation.

    Tips effectively taken.!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian drugstore online
    aarp approved canadian online pharmacies
    reputable canadian mail order pharmacies
    trust pharmacy canada

  60. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, Loads of info.

    https://nicktambone.com/
    pharmacy tech
    canada online pharmacies
    canadian pharmacy king
    canadian pharmaceuticals online

  61. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed that adequately.
    http://canadianpharmacyntx.com/
    pharmacy prices
    canadian online pharmacy
    online pharmacy without a prescription
    online pharmacies canada

  62. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed this superbly!
    http://canadianpharmacymim.com/
    overseas pharmacy forum
    canadian pharmacies that ship to us
    canada pharmacies online
    canada online pharmacies

  63. Your comment is awaiting moderation.

    Truly plenty of excellent data!
    https://nicktambone.com/
    best online canadian pharcharmy
    north west pharmacy canada
    canadian pharmacy viagra brand
    northwest pharmacy

  64. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you! Numerous tips!

    https://nicktambone.com/
    mail order pharmacies
    canadian pharmacy online
    mexican online pharmacies
    top rated canadian pharmacies online

  65. Your comment is awaiting moderation.

    Wonderful information. Cheers!
    http://canadianpharmacyntx.com/
    us pharmacy no prior prescription
    canadian pharmacies-24h
    online canadian discount pharmacy
    canadian viagra

  66. Your comment is awaiting moderation.

    You made your position very well!.
    http://canadianpharmacyntx.com/
    mexican online pharmacies
    canada pharmaceutical online ordering
    mexican pharmacies online
    canada drugs

  67. Your comment is awaiting moderation.

    Well spoken without a doubt. !
    https://nicktambone.com/
    online pharmacies
    online pharmacies of canada
    get prescription online
    canadian online pharmacies

  68. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made the point.
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    canada drug prices
    canadian pharmacy
    buy cialis
    canadian pharmacies online

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir