Damat Rüstem Paşa

Damat Rüstem Paşa (1500 – 10 Temmuz 1561), I. Süleyman saltanatı döneminde 28 Kasım 1544-6 Ekim 1553 ve 29 Eylül 1555-10 Temmuz 1561 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.


Hayatı

Rüstem Paşa, yaklaşık 1500 yılında Hırvat asıllı Hristiyan bir ailenin çocuğu olarak Saraybosna yakınlarında olan ya Butmir ya da Sarajevsko Polje adlı bir köyde doğmuştur.[1] Ailesinin adının Opuković veya Cığaliç olduğu bildirilmektedir. Babası Mustafa Bey (Paşa) olup Sinan (Kaptân-ı Derya Sinan Paşa, ö. 1554) ve Nefise adlı iki kardeşi olduğu belirtilmektedir.

Genç yaşta İstanbul’a getirilip devşirilen Rüstem Paşa Enderun‘da eğitim gördü. Enderundan rikâb ağalığı ile çıktı. 1526 Mohaç Muharebesi‘ne silahdar olarak katıldı. Bu seferden döndükten sonra birinci imrahor görevine tayin edildi. Üstün yetenekleri dolayısıyla Sultan Süleyman’ın gözüne girdi. Önce Diyarbakır beylerbeyi oldu. Sonra Anadolu Beylerbeyliği‘ne nakledildi. 1539’da üçüncü vezir olarak görevlendirildi. Üçüncü vezir iken 26 Kasım 1539’da Şehzade Cihangir ve Şehzade Bayezid‘in sünnetdüğününde Kanûnî Sultan Süleyman‘ın kızı Mihrimah Sultan ile evlendi. Bu nedenle ‘damat’ sıfatıyla anılır.[1]

Padişaha damat olması söz konusu olunca Rüstem Paşa’yı çekemeyen rakipleri onun cüzzamlı olduğu dedikodusunu yaymışlardı. Bunun üzerine hassa hekimlerinden Mehmet Halife, bu söylentinin gerçek olup olmadığını araştırmak için paşayı muayeneden geçirdi. Muayene sırasında gömleğinde bir bit bulundu. O günlerdeki tıp bilgisine ve halk inanışına göre bir cüzamlının üzerinde bit barınamaz olduğu kabul edilmekteydi. Gömleğindeki bit, cüzzamlı olmadığına delil olarak kabul edilerek evlenmesine izin verildi.[1]

Olucak bir kişinin bahtı kavi talii yar.
Kehlesi dahi mahallinde anın işe yarar.

Rüstem Paşa için söylenmiştir. Bahtlı adamın üzerinde bit çıksa işine yarar, anlamındadır ve üzerinden bit çıkması üzerine dile getirilmiştir. Bu yüzden, tarihçilerin kendisine vermiş oldukları bir diğer isim “Kehle-i İkbal” (İkbal Biti) Rüstem Paşa’dır.[1]

1544’de Hadım Süleyman Paşa‘nın azledilmesi üzerine yerine getirilmesi beklenen ikinci Vezir Deli Hüsrev Paşa‘yı Hürrem Sultan‘ın emriyle birbirine düşürdü ve ardından Kanuni Sultan Süleyman hem Hüsrev Paşa’yı hem de Hadım Süleyman Paşa’yı azledip sadrazamlığa Rüstem Paşa’yı getirdi.

Hürrem Sultan ve kızı Mihrimah Sultan bir olup Şehzade Mustafa’nın idamına ortam hazırladı. [kaynak belirtilmeli] Kanuni, Şehzade Mustafa’yı öldürttükten sonra yeniçerilerin ayaklanma çıkarabileceği korkusuyla Rüstem Paşa’yı azletti (1553) ve yerine Kara Ahmet Paşa‘yı getirdi.

Ancak Hürrem Sultan ile Mihrimah Sultan, Rüstem Paşa’yı sadrazamlığa tekrar getirebilmek için çalıştılar. 29 Eylül 1555 tarihinde Kanuni Sultan Süleyman basit bir bahaneyle Kara Ahmet Paşa‘yı Divan-ı Humayun‘un ortasında idam ettirdikten sonra Rüstem Paşa tekrar sadrazam oldu. 10 Temmuz 1561 İstanbul’da ölümüne dek sadrazamlık görevini sürdürdü. Cenazesi Şehzade Camii bahçesindeki türbesinde gömülüdür.[1]


Değerlendirilmesi

Sicill-i Osmani’de şöyle değerlendirilmektedir.[2]

Zengin, tedbirli, akıllıydı.

Osmanlı kişileri hakkında önemli bir biyografi eserinde ise şu değerlendirilme yapılmıştır:[1]

Rüstem Paşa arkasında büyük miktarda mücevherat, altın ve gümüşten yapılmış değerli eşya bıraktı. 1.700 köle, 2.900 harp atı, 1.160 deve, 8.000 dülbent, 700 bin sikke-i hasene, 5.000 dikilmiş kaftan, hil’at ve elbise, 1.100 altın üsküf, 600 gümüş eyer, 2.009 yük keçe, 2.000 zırh, 100 gümüş eyer, 500 mürassa altın eyer, 133 çift altın üzengi, 760 mürassa kılıç, 1.500, gümüşlü tolga, 1000 gümüşlü sesper, Anadolu ve Rumeli’de sahip olduğu 1.000 çiftlik zenginliklerinin önemli bir kısmını oluşturmaktaydı.[3]

Yerli ve yabancı kaynaklar..(onu)… abus çehreli ve aksi bir adam olarak tanıtmaktadır. Aynı zamanda onu hüsn-i tedbir sahibi, kabiliyetli, müktesit bir devlet adamı olarak bildirilmektedir.

Kısa dönemde devlet hazinenin doldurulmasına önem vermiş, bunun uzun dönemde nelere sebep olacağını düşünememiştir. Örneğin önce hass-ı hümayun ve sonra diğer hasları iltizam suretiyle işletmesi hazineye büyük gelir sağlamıştır; ama bu, toprakları işleten mültezimlerin toprakların verimliğini artırmak hatta aynı seviyede tutmak için yatırım yapmamalarına ve böylece zamanla tarım topraklarının verimliğinin kaybolmasına neden olmuştur. İltizam satışlarında bir rüşvet şekli olan komisyon verilmesinin yaygınlaşması; hazineyi doldurmak için bahşiş, peşkeş vb. isimler takılan bir çeşit rüşvet alıp ve verilmesi usul haline getirmiştir. Bu türlü yolsuz kazanç kazanma ile kendi şahsi servetini de büyük miktarlara yükseltmiştir.[1] Bu yolsuz kazancın yaygınlaşıp alışılır görenek haline girmesi, devlet kademesinde rüşvetin yaygınlaştırılması Osmanlı İmparatorluğu’nun içine bozulma tohumlarını atmıştır.


Eserleri

Biri Tekirdağ‘da, diğeri İstanbul‘da kendi adına yaptırdığı 2 adet camii vardır. Edirne‘ de Mimar Sinan‘a Rüstem Paşa Kervansarayı‘nı yaptırmıştır. Ankara‘da 1522-1523 tarihlerinde Çengel Han‘ı inşa ettirmiştir. Ayrıca Kütahya‘da Anadolu Beylerbeyliği yaptığı sırada bir medrese ve bir hamam yaptırmıştır. Kütahya’daki bu eserlerden hamam günümüze kadar gelmiş; taç kapısının bir bölümü hariç yıkılan medrese ise orijinaline uygun olarak yeniden yapılmıştır.

Rüstem Paşa’nın tarihçi olarak Osmanlı kültürüne katkıları da bulunmaktadır. Tevarih-i Ali Osaman veya Tarih-i Rüstem Paşa adı ile yazdığı tarih eseri Osmanlı devletinin kuruluşundan 1561’e kadar dönem tarihini ihtiva etmektedir. Bu eserde kendisinin büyük katkısı olan Kanuni devrini işlemiş ve Osmanlı devletinin gelişmesinin zirvesine tarihsel bir pencere açmıştır. Ancak bu eserin 1923’de ilk Almanca çevrisini (Die Osmanische Chronik des Rüstem Pascha adlı) yapan I. Ferrer ve bazı diğer tarihçiler bu eserin Rüstem Paşa tarafından şahsen yazıldığına şüphe ile bakmaktadırlar.[1]


Popüler kültürdeki yeri

2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Serhat Nalbantoğlu tarafından canlandırılmıştır. 2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide ise Rüstem Paşa’yıOzan Güven canlandırmıştır.


Kaynakça

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  • Tektaş, Nazım. (2009), Sadrâzamlar – Osmanlı’da İkinci Adam Saltanatı. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN 9789758845000
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1I say.377-378 [2]
  • Topaloğlu, Aydın, “Rüstem Paşa”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.3 s.471-472 ISBN 975-08-0072-9
  1. ^ a b c d e f g h Topaloğlu, Aydın, “Rüstem Paşa”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.3 s.471-472 ISBN 975-08-0072-9
  2. ^ Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1İ say.377-378 [1]
  3. ^ Mehmed Neşrî, Neşrî Tarihi

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Damat_R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa 

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously a lot of valuable data.
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis e paraplegia
    generic cialis
    cialis e cardiopatia
    cheap cialis

  2. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed that very well.
    http://cialispego.com/
    hur fort verkar cialis
    cheap cialis
    cialis chicago
    cialis 20 mg

  3. Your comment is awaiting moderation.

    Really tons of great advice!
    https://www.cialismim.com/
    is cialis illegal in singapore
    cialis 20mg
    viagra cialis equivalent doses
    cialis 20mg

  4. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! I value it.
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis yГјksek tansiyon
    buy cialis online
    cialis online discount
    generic cialis

  5. Your comment is awaiting moderation.

    You explained it superbly.
    https://www.cialismim.com/
    apakah kegunaan cialis
    cheap cialis
    cialis medicamento generico
    cialis without a doctor prescription

  6. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot! Ample write ups.

    https://www.cialisfidel.com/
    cialis hot tub
    generic cialis
    cialis pill expiration
    cialis without a doctor prescription

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks, Valuable stuff.
    http://cialispego.com/
    contre indications de cialis
    cialis without a doctor prescription
    tomei cialis 20mg
    cialis 20 mg

  8. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your stand pretty well!!
    https://www.cialismim.com/
    where to buy cialis 5mg
    cialis 20 mg
    cialis dolor piernas
    buy cialis online

  9. Your comment is awaiting moderation.

    Wonderful facts. Appreciate it.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis cost how much
    cialis 20mg
    official cialis site
    cialis 20 mg

  10. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. Useful stuff.
    https://www.cialismim.com/
    cialis and vitamin c
    cialis online
    cialis promocja
    cialis without a doctor prescription

  11. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot! I value this!
    https://www.cialisfidel.com/
    what is the best time of day to take cialis one a day
    cialis generic
    cialis e seus efeitos
    cialis 20 mg

  12. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks, Ample write ups!

    http://cialismsnrx.com/
    does va cover cialis
    cialis online
    how effective is cialis 20 mg
    generic cialis

  13. Your comment is awaiting moderation.

    You actually explained that perfectly!
    http://cialismsnntx.com/
    los riesgos del cialis
    cialis without a doctor prescription
    how does cialis work chemically
    cialis 20mg

  14. Your comment is awaiting moderation.

    Wonderful write ups. Kudos.
    http://cialismsnrx.com/
    buy legit cialis
    cialis without a doctor prescription
    cialis preise rezeptfrei
    cialis 20 mg

  15. Your comment is awaiting moderation.

    Really quite a lot of useful facts.
    http://cialisttk.com/
    cialis e alcol
    cialis 20 mg
    achat cialis 5mg en ligne
    cialis without a doctor prescription

  16. Your comment is awaiting moderation.

    You suggested this adequately!
    https://www.cialismim.com/
    para q sirve cialis 20 mg
    cialis without a doctor prescription
    kamagra cialis cena
    cialis 20 mg

  17. Your comment is awaiting moderation.

    Valuable information. Regards.
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis dosage en francais
    generic cialis
    cialis 20mg 12st preis
    cialis without a doctor prescription

  18. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. A lot of tips!

    http://cialismsnrx.com/
    liquid cialis chemone
    cialis online
    cialis 100mg side effects
    cialis without a doctor prescription

  19. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed it well!
    http://cialismsnrx.com/
    hoeveel mg cialis
    cialis 20mg
    generique cialis en belgique
    cheap cialis

  20. Your comment is awaiting moderation.

    Regards. Awesome information.
    http://cialisttk.com/
    cialis interactions with other medications
    cialis online
    long does cialis headache last
    generic cialis

  21. Your comment is awaiting moderation.

    Helpful knowledge. Thanks.
    http://cialisttk.com/
    is cialis used for premature ejaculation
    cialis without a doctor prescription
    can you take 10mg of cialis daily
    cialis 20mg

  22. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks. Helpful stuff.
    https://www.cialismim.com/
    pastillas cialis tadalafil 20 mg
    cheap cialis
    comprare cialis generico online forum
    cialis without a doctor prescription

  23. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa lots of good tips!
    http://cialisttk.com/
    cialis nezeljene posledice
    cheap cialis
    per quanto tempo si puo’ usare il cialis
    cheap cialis

  24. Your comment is awaiting moderation.

    You made your position extremely well..
    https://www.cialismim.com/
    how much time does it take for cialis to take effect
    cialis online
    cialis before bodybuilding show
    cialis without a doctor prescription

  25. Your comment is awaiting moderation.

    Awesome information. Many thanks!
    https://www.cialismim.com/
    la differenza tra cialis e viagra
    cialis 20mg
    faut il une ordonnance pour acheter du cialis
    cialis generic

  26. Your comment is awaiting moderation.

    Good write ups. Thanks a lot!
    http://cialismsnntx.com/
    cialis pill identification
    buy cialis online
    taking cialis young age
    generic cialis

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Truly tons of fantastic material.
    https://www.cialismim.com/
    safe dose for cialis
    cialis 20mg
    para que sirve la pastilla del cialis
    cheap cialis

  28. Your comment is awaiting moderation.

    Truly tons of great data!
    https://www.cialismim.com/
    cialis emra-med 20 mg
    cheap cialis
    can my gp prescribe cialis
    cialis without a doctor prescription

  29. Your comment is awaiting moderation.

    You actually stated it exceptionally well.
    http://cialispego.com/
    what causes cialis to stop working
    cialis online
    foros donde comprar cialis
    cialis 20mg

  30. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. Very good information!
    https://www.cialismim.com/
    cialis tablete nuspojave
    cialis 20 mg
    cialis siempre funciona
    cialis 20 mg

  31. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you, I value this!
    https://www.cialismim.com/
    cialis 20mg dosage frequency
    cialis 20mg
    what makes cialis not work
    cialis without a doctor prescription

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Superb data. With thanks.
    https://www.cialismim.com/
    cialis kinderwunsch
    cheap cialis
    what does cialis packaging look like
    cialis generic

  33. Your comment is awaiting moderation.

    Very good stuff. Thank you!
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis and gerd
    cialis online
    cialis most effective dose
    cheap cialis

  34. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed that really well!
    https://www.cialisfidel.com/
    precio en farmacias de cialis 20 mg
    generic cialis
    se vende cialis sin receta
    cialis 20 mg

  35. Your comment is awaiting moderation.

    Wow all kinds of terrific advice!
    http://cialispego.com/
    gefahren durch cialis
    cialis generic
    where to buy prescription cialis
    cialis without a doctor prescription

  36. Your comment is awaiting moderation.

    Lovely write ups. With thanks!
    http://cialismsnntx.com/
    wo kann man cialis rezeptfrei kaufen
    buy cialis online
    cialis and alcohol forum
    cialis online

  37. Your comment is awaiting moderation.

    Fine info. Cheers.
    https://www.cialismim.com/
    cialis private prescription price
    cialis 20 mg
    para sirve cialis tadalafil 20 mg
    cialis without a doctor prescription

  38. Your comment is awaiting moderation.

    Good posts, Appreciate it!
    http://cialismsnntx.com/
    tagliare pastiglia cialis
    cialis 20mg
    cialis y losartan potasico
    generic cialis

  39. Your comment is awaiting moderation.

    Great information, With thanks.
    https://www.cialismim.com/
    cialis effet indГ©sirable
    cialis 20mg
    zenerx vs cialis
    cialis without a doctor prescription

  40. Your comment is awaiting moderation.

    You made your point very effectively!.
    http://cialismsnntx.com/
    cialis brand vs generic
    buy cialis online
    cialis para que se utiliza
    generic cialis

  41. Your comment is awaiting moderation.

    Wow a lot of superb data.
    http://cialismsnntx.com/
    homemade cialis recipe
    cheap cialis
    vad kostar cialis
    cialis 20mg

  42. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put. !
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis gel tabs
    buy cialis online
    comparativo viagra cialis e levitra
    cialis online

  43. Your comment is awaiting moderation.

    Useful stuff. Appreciate it.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis soft 10mg
    cialis without a doctor prescription
    cialis boots price
    cialis generic

  44. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put! !
    http://cialismsnntx.com/
    hvor fort virker cialis
    generic cialis
    preço do cialis em bh
    cialis 20 mg

  45. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, An abundance of facts!

    https://www.cialisfidel.com/
    kamagra cialis kaufen
    generic cialis
    cialis e frequenza cardiaca
    cheap cialis

  46. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks. A lot of information!

    http://cialismsnrx.com/
    how much of cialis to take
    cialis without a doctor prescription
    cialis and trying to conceive
    cialis without a doctor prescription

  47. Your comment is awaiting moderation.

    Good material. Thanks!
    https://www.cialisfidel.com/
    does expired cialis still work
    cialis 20 mg
    cialis super active testimonials
    cialis generic

  48. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks, Plenty of information.

    https://www.cialisfidel.com/
    comprar cialis precisa receita
    cialis without a doctor prescription
    cialis 5 mg bestellen
    cheap cialis

  49. Your comment is awaiting moderation.

    You revealed this exceptionally well.
    http://cialismsnntx.com/
    does cialis cause heart problems
    generic cialis
    cialis 5 mg doesn’t work
    cheap cialis

  50. Your comment is awaiting moderation.

    You actually reported this superbly.
    http://cialismsnntx.com/
    brand name of cialis
    cialis without a doctor prescription
    cialis in kullanД±mД±
    cialis without a doctor prescription

  51. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, Ample postings.

    https://www.cialisfidel.com/
    comprar generico de cialis en espaГ±a
    cialis 20 mg
    molecola del cialis
    cialis 20 mg

  52. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely expressed genuinely. .
    http://cialisttk.com/
    cialis 800mg reviews
    generic cialis
    when cialis goes generic
    cialis 20mg

  53. Your comment is awaiting moderation.

    Beneficial advice. Regards.
    http://cialispego.com/
    cialis venda farmacias
    cialis 20mg
    cialis conditionnement prix
    cialis without a doctor prescription

  54. Your comment is awaiting moderation.

    You actually explained it fantastically!
    http://cialismsnrx.com/
    comprar cialis en farmacia
    cialis without a doctor prescription
    cialis sensiblu pret
    cialis without a doctor prescription

  55. Your comment is awaiting moderation.

    You said that very well!
    http://cialispego.com/
    cialis presion arterial
    cheap cialis
    cialis 20 mg effets
    cheap cialis

  56. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put! !
    http://cialismsnrx.com/
    cialis male alle gambe
    cialis 20 mg
    cialis tadalafil 100 mg 30 lu adet tablet
    cialis online

  57. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic write ups. Many thanks!
    http://cialismsnrx.com/
    dose massima giornaliera di cialis
    cialis without a doctor prescription
    how long can you last with cialis
    cialis generic

  58. Your comment is awaiting moderation.

    You actually revealed that adequately.
    http://cialismsnrx.com/
    vente de cialis au maroc
    buy cialis online
    who can use cialis
    cialis 20 mg

  59. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your point!
    https://www.cialisfidel.com/
    cialis for daily use coupon
    cialis without a doctor prescription
    comprar cialis original andorra
    cialis 20mg

  60. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks! I like this.
    https://www.cialisfidel.com/
    viagra ou cialis sans ordonnance
    cialis generic
    cialis and claritin
    cialis 20 mg

  61. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely expressed. .
    http://cialispego.com/
    contro indicazioni del cialis
    cialis generic
    cialis y vision
    cheap cialis

  62. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos! I enjoy it!
    http://cialispego.com/
    taking cialis with nitrates
    cialis generic
    viagra cialis tabs
    buy cialis online

  63. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot! I enjoy this!
    http://cialispego.com/
    donde se vende el cialis
    cheap cialis
    dosificacion de cialis
    cialis generic

  64. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks, I like this!
    http://cialisttk.com/
    cialis wirkung erhöhen
    cialis 20 mg
    cialis at age 25
    cialis 20mg

  65. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks. I value it.
    http://cialismsnntx.com/
    cialis to buy in uk
    cheap cialis
    can i take cialis and levitra at the same time
    buy cialis online

  66. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put! !
    http://cialismsnntx.com/
    cialis non prescription alternative
    cialis generic
    ar-r cialis review
    generic cialis

  67. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thanks!
    http://cialispego.com/
    lexapro and cialis
    cialis 20mg
    cialis disturbi vista
    cialis without a doctor prescription

  68. Your comment is awaiting moderation.

    Very well spoken of course. .
    http://cialismsnrx.com/
    acheter cialis livraison express
    generic cialis
    what is the difference in cialis and viagra
    cialis 20 mg

  69. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic knowledge. Kudos.
    http://cialismsnrx.com/
    cialis preis generika
    generic cialis
    will taking half a cialis work
    cialis generic

  70. Your comment is awaiting moderation.

    Regards, I value it.
    http://cialisttk.com/
    cialis nome generico
    cialis generic
    prostatitis treatment cialis
    cialis 20 mg

  71. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed that perfectly.
    http://cialismsnntx.com/
    vad innehГҐller cialis
    cialis generic
    cialis por mayoreo
    buy cialis online

  72. Your comment is awaiting moderation.

    Superb material, Kudos.
    http://cialismsnntx.com/
    nebenwirkung cialis muskelschmerzen
    generic cialis
    precisa receita cialis
    cialis without a doctor prescription

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir