Damat Rüstem Paşa

Damat Rüstem Paşa (1500 – 10 Temmuz 1561), I. Süleyman saltanatı döneminde 28 Kasım 1544-6 Ekim 1553 ve 29 Eylül 1555-10 Temmuz 1561 tarihleri arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.


Hayatı

Rüstem Paşa, yaklaşık 1500 yılında Hırvat asıllı Hristiyan bir ailenin çocuğu olarak Saraybosna yakınlarında olan ya Butmir ya da Sarajevsko Polje adlı bir köyde doğmuştur.[1] Ailesinin adının Opuković veya Cığaliç olduğu bildirilmektedir. Babası Mustafa Bey (Paşa) olup Sinan (Kaptân-ı Derya Sinan Paşa, ö. 1554) ve Nefise adlı iki kardeşi olduğu belirtilmektedir.

Genç yaşta İstanbul’a getirilip devşirilen Rüstem Paşa Enderun‘da eğitim gördü. Enderundan rikâb ağalığı ile çıktı. 1526 Mohaç Muharebesi‘ne silahdar olarak katıldı. Bu seferden döndükten sonra birinci imrahor görevine tayin edildi. Üstün yetenekleri dolayısıyla Sultan Süleyman’ın gözüne girdi. Önce Diyarbakır beylerbeyi oldu. Sonra Anadolu Beylerbeyliği‘ne nakledildi. 1539’da üçüncü vezir olarak görevlendirildi. Üçüncü vezir iken 26 Kasım 1539’da Şehzade Cihangir ve Şehzade Bayezid‘in sünnetdüğününde Kanûnî Sultan Süleyman‘ın kızı Mihrimah Sultan ile evlendi. Bu nedenle ‘damat’ sıfatıyla anılır.[1]

Padişaha damat olması söz konusu olunca Rüstem Paşa’yı çekemeyen rakipleri onun cüzzamlı olduğu dedikodusunu yaymışlardı. Bunun üzerine hassa hekimlerinden Mehmet Halife, bu söylentinin gerçek olup olmadığını araştırmak için paşayı muayeneden geçirdi. Muayene sırasında gömleğinde bir bit bulundu. O günlerdeki tıp bilgisine ve halk inanışına göre bir cüzamlının üzerinde bit barınamaz olduğu kabul edilmekteydi. Gömleğindeki bit, cüzzamlı olmadığına delil olarak kabul edilerek evlenmesine izin verildi.[1]

Olucak bir kişinin bahtı kavi talii yar.
Kehlesi dahi mahallinde anın işe yarar.

Rüstem Paşa için söylenmiştir. Bahtlı adamın üzerinde bit çıksa işine yarar, anlamındadır ve üzerinden bit çıkması üzerine dile getirilmiştir. Bu yüzden, tarihçilerin kendisine vermiş oldukları bir diğer isim “Kehle-i İkbal” (İkbal Biti) Rüstem Paşa’dır.[1]

1544’de Hadım Süleyman Paşa‘nın azledilmesi üzerine yerine getirilmesi beklenen ikinci Vezir Deli Hüsrev Paşa‘yı Hürrem Sultan‘ın emriyle birbirine düşürdü ve ardından Kanuni Sultan Süleyman hem Hüsrev Paşa’yı hem de Hadım Süleyman Paşa’yı azledip sadrazamlığa Rüstem Paşa’yı getirdi.

Hürrem Sultan ve kızı Mihrimah Sultan bir olup Şehzade Mustafa’nın idamına ortam hazırladı. [kaynak belirtilmeli] Kanuni, Şehzade Mustafa’yı öldürttükten sonra yeniçerilerin ayaklanma çıkarabileceği korkusuyla Rüstem Paşa’yı azletti (1553) ve yerine Kara Ahmet Paşa‘yı getirdi.

Ancak Hürrem Sultan ile Mihrimah Sultan, Rüstem Paşa’yı sadrazamlığa tekrar getirebilmek için çalıştılar. 29 Eylül 1555 tarihinde Kanuni Sultan Süleyman basit bir bahaneyle Kara Ahmet Paşa‘yı Divan-ı Humayun‘un ortasında idam ettirdikten sonra Rüstem Paşa tekrar sadrazam oldu. 10 Temmuz 1561 İstanbul’da ölümüne dek sadrazamlık görevini sürdürdü. Cenazesi Şehzade Camii bahçesindeki türbesinde gömülüdür.[1]


Değerlendirilmesi

Sicill-i Osmani’de şöyle değerlendirilmektedir.[2]

Zengin, tedbirli, akıllıydı.

Osmanlı kişileri hakkında önemli bir biyografi eserinde ise şu değerlendirilme yapılmıştır:[1]

Rüstem Paşa arkasında büyük miktarda mücevherat, altın ve gümüşten yapılmış değerli eşya bıraktı. 1.700 köle, 2.900 harp atı, 1.160 deve, 8.000 dülbent, 700 bin sikke-i hasene, 5.000 dikilmiş kaftan, hil’at ve elbise, 1.100 altın üsküf, 600 gümüş eyer, 2.009 yük keçe, 2.000 zırh, 100 gümüş eyer, 500 mürassa altın eyer, 133 çift altın üzengi, 760 mürassa kılıç, 1.500, gümüşlü tolga, 1000 gümüşlü sesper, Anadolu ve Rumeli’de sahip olduğu 1.000 çiftlik zenginliklerinin önemli bir kısmını oluşturmaktaydı.[3]

Yerli ve yabancı kaynaklar..(onu)… abus çehreli ve aksi bir adam olarak tanıtmaktadır. Aynı zamanda onu hüsn-i tedbir sahibi, kabiliyetli, müktesit bir devlet adamı olarak bildirilmektedir.

Kısa dönemde devlet hazinenin doldurulmasına önem vermiş, bunun uzun dönemde nelere sebep olacağını düşünememiştir. Örneğin önce hass-ı hümayun ve sonra diğer hasları iltizam suretiyle işletmesi hazineye büyük gelir sağlamıştır; ama bu, toprakları işleten mültezimlerin toprakların verimliğini artırmak hatta aynı seviyede tutmak için yatırım yapmamalarına ve böylece zamanla tarım topraklarının verimliğinin kaybolmasına neden olmuştur. İltizam satışlarında bir rüşvet şekli olan komisyon verilmesinin yaygınlaşması; hazineyi doldurmak için bahşiş, peşkeş vb. isimler takılan bir çeşit rüşvet alıp ve verilmesi usul haline getirmiştir. Bu türlü yolsuz kazanç kazanma ile kendi şahsi servetini de büyük miktarlara yükseltmiştir.[1] Bu yolsuz kazancın yaygınlaşıp alışılır görenek haline girmesi, devlet kademesinde rüşvetin yaygınlaştırılması Osmanlı İmparatorluğu’nun içine bozulma tohumlarını atmıştır.


Eserleri

Biri Tekirdağ‘da, diğeri İstanbul‘da kendi adına yaptırdığı 2 adet camii vardır. Edirne‘ de Mimar Sinan‘a Rüstem Paşa Kervansarayı‘nı yaptırmıştır. Ankara‘da 1522-1523 tarihlerinde Çengel Han‘ı inşa ettirmiştir. Ayrıca Kütahya‘da Anadolu Beylerbeyliği yaptığı sırada bir medrese ve bir hamam yaptırmıştır. Kütahya’daki bu eserlerden hamam günümüze kadar gelmiş; taç kapısının bir bölümü hariç yıkılan medrese ise orijinaline uygun olarak yeniden yapılmıştır.

Rüstem Paşa’nın tarihçi olarak Osmanlı kültürüne katkıları da bulunmaktadır. Tevarih-i Ali Osaman veya Tarih-i Rüstem Paşa adı ile yazdığı tarih eseri Osmanlı devletinin kuruluşundan 1561’e kadar dönem tarihini ihtiva etmektedir. Bu eserde kendisinin büyük katkısı olan Kanuni devrini işlemiş ve Osmanlı devletinin gelişmesinin zirvesine tarihsel bir pencere açmıştır. Ancak bu eserin 1923’de ilk Almanca çevrisini (Die Osmanische Chronik des Rüstem Pascha adlı) yapan I. Ferrer ve bazı diğer tarihçiler bu eserin Rüstem Paşa tarafından şahsen yazıldığına şüphe ile bakmaktadırlar.[1]


Popüler kültürdeki yeri

2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Serhat Nalbantoğlu tarafından canlandırılmıştır. 2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide ise Rüstem Paşa’yıOzan Güven canlandırmıştır.


Kaynakça

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  • Tektaş, Nazım. (2009), Sadrâzamlar – Osmanlı’da İkinci Adam Saltanatı. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN 9789758845000
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1I say.377-378 [2]
  • Topaloğlu, Aydın, “Rüstem Paşa”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.3 s.471-472 ISBN 975-08-0072-9
  1. ^ a b c d e f g h Topaloğlu, Aydın, “Rüstem Paşa”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.3 s.471-472 ISBN 975-08-0072-9
  2. ^ Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.1İ say.377-378 [1]
  3. ^ Mehmed Neşrî, Neşrî Tarihi

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Damat_R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa 

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Wow lots of valuable advice.
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    side efects of viagra
    viagra generic
    viagra refill
    buy viagra

  2. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. Quite a lot of facts.

    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    stroke and viagra
    viagra 100mg
    generic keyword viagra
    generic viagra 100mg

  3. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! A lot of stuff!

    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    teenney failure viagra
    buy generic viagra
    funny viagra gif
    viagra for sale uk

  4. Your comment is awaiting moderation.

    Very good material. Regards.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    viagra or weige
    viagra for women
    side affects of viagra
    generic viagra online

  5. Your comment is awaiting moderation.

    You stated this really well!
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    viva viagra pfizer
    buy generic viagra
    soft tab viagra
    generic viagra 100mg

  6. Your comment is awaiting moderation.

    Point well regarded!!
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    purchase viagra on line
    cheap viagra
    viagra suppositories side effects
    viagra without a doctors prescription

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Helpful write ups. Cheers!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    taking epinephrine with viagra
    viagra pills
    what year appove viagra
    viagra for women

  8. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing loads of amazing data!
    https://www.genericviagracubarx.com/
    cheap source viagra
    viagra 100mg
    using viagra in women
    buy generic viagra

  9. Your comment is awaiting moderation.

    You revealed this wonderfully!
    https://www.genericviagracubarx.com/
    buy levitra online viagra
    cheap viagra
    viagra online order
    viagra for women

  10. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. A good amount of data.

    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    viagra for sale site
    buy generic viagra
    viagra sex video
    cheap viagra

  11. Your comment is awaiting moderation.

  12. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you! Loads of data!

    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    who is the maker of viagra
    buy viagra
    viagra facts
    generic viagra 100mg

  13. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! I appreciate it.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    viagra enema
    viagra for sale uk
    buy viagra sydney
    generic viagra 100mg

  14. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously tons of terrific information.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    viagra and recommended dosage
    generic viagra online
    turkish viagra
    viagra without a doctors prescription

  15. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely expressed truly. !
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    viagra retail discoun
    viagra 100mg
    wemans viagra
    viagra generic

  16. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot. An abundance of facts!

    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    viagra 100mg price
    cheap viagra
    viagra gay men
    viagra without a doctor prescription

  17. Your comment is awaiting moderation.

    Appreciate it, Lots of advice.

    https://www.genericviagracubarx.com/
    make viagra work faster
    viagra 100mg
    viagra peeing
    viagra for women

  18. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks, Excellent stuff.
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    viagra love feelings
    viagra for sale uk
    cheap viagra discount
    buy viagra online

  19. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot! Numerous postings!

    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    opposite viagra
    viagra without a doctor prescription
    long term use of viagra
    viagra pills

  20. Your comment is awaiting moderation.

    You reported that well.
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    where to buy viagra in amsterdam
    generic viagra
    viagra effect after urination
    generic viagra 100mg

  21. Your comment is awaiting moderation.

    You said it perfectly.!
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    mixing viagra and cocaine
    generic viagra online
    viagra vascular
    viagra without a doctor prescription

  22. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your stand pretty clearly!.
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    revatio same as viagra
    generic viagra online
    who sings viva viagra
    viagra 100mg

  23. Your comment is awaiting moderation.

    You actually revealed it fantastically.
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    most reliable generic viagra site
    viagra 100mg
    best generic viagra
    viagra without a doctors prescription

  24. Your comment is awaiting moderation.

    Terrific information. Thanks a lot.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    buy viagra meds online
    viagra pills
    viagra order uk
    viagra for women

  25. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos! I enjoy this!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    where to buy viagra
    viagra online
    viagra value card
    viagra generic

  26. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot, I appreciate it!
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    fda approved cialis female viagra
    viagra pills
    buy viagra iframe
    viagra online

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible a good deal of helpful data.
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    effects of viagra on youth
    viagra without a doctor prescription
    viagra banned commercial
    viagra for sale uk

  28. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks. I appreciate this!
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    hot to use viagra
    viagra pills
    viagra free pills
    viagra generic

  29. Your comment is awaiting moderation.

    You actually revealed that terrifically.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    pain propecia relief viagra url links
    buy generic viagra
    on line perscription for viagra
    viagra generic

  30. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. Plenty of postings!

    https://www.genericviagracubarx.com/
    keywords generic viagra
    viagra without a doctor prescription
    viagra and tylonal
    viagra without a doctor prescription

  31. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers! Quite a lot of stuff.

    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    cialas viagra
    generic viagra 100mg
    pfeizer viagra program
    viagra 100mg

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Awesome knowledge. Regards.
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    viagra 100 pic
    viagra generic
    splitting viagra
    viagra pills

  33. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks. Great stuff.
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    viagra 50 mg quick dissolve
    viagra generic
    viagra in the water song
    buy viagra online

  34. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Thanks!
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    cheap cheap viagra
    viagra online
    viagra fertility affects
    cheap viagra

  35. Your comment is awaiting moderation.

    You actually reported this really well!
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    counter over viagra
    viagra generic
    mass teachers want viagra
    viagra pills

  36. Your comment is awaiting moderation.

    Truly plenty of superb advice!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    best place for viagra
    viagra without a doctors prescription
    rodger clements viagra
    buy generic viagra

  37. Your comment is awaiting moderation.

    Very good material. Appreciate it.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    buy internet viagra
    viagra for women
    viagra tablet cutters
    viagra without a doctors prescription

  38. Your comment is awaiting moderation.

    You actually suggested it effectively!
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    viagra guaranteed certified
    generic viagra 100mg
    what is the best herbal viagra
    viagra generic

  39. Your comment is awaiting moderation.

    You actually explained that terrifically!
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    cuming with viagra
    buy viagra
    tadalafil generic viagra
    viagra pills

  40. Your comment is awaiting moderation.

    Tips effectively used.!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    watermelon the new viagra
    viagra online
    viagra next day delivery
    viagra generic

  41. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Cheers!
    https://www.genericviagracubarx.com/
    generic viagra tadalafil
    viagra pills
    pros and cons about viagra
    generic viagra online

  42. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you, Very good stuff!
    https://www.genericviagracubarx.com/
    viagra cialis better
    viagra without a doctor prescription
    how to remove viagra official site
    viagra generic

  43. Your comment is awaiting moderation.

    You actually revealed that superbly!
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    viagra symbol
    viagra without a doctors prescription
    viagra face flushes
    viagra online

  44. Your comment is awaiting moderation.

    Wonderful content, Appreciate it.
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    find viagra free sites edinburgh
    generic viagra
    viagra viagra drug interaction
    buy viagra online

  45. Your comment is awaiting moderation.

    Lovely facts. Regards.
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    prescriptions men viagra rxtobuy
    viagra without a doctor prescription
    import viagra
    generic viagra online

  46. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing a lot of useful data!
    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    viagra and antidepressants
    viagra 100mg
    levitra and viagra
    generic viagra 100mg

  47. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed this terrifically!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    generic viagra uk
    buy generic viagra
    viagra miligrams
    generic viagra online

  48. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot. Lots of material.

    https://www.viagrawithoutdoctorntx.com/
    severe depression viagra doesnt work
    buy viagra online
    viagra users blog
    viagra for sale uk

  49. Your comment is awaiting moderation.

    Effectively spoken genuinely! !
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    url links viagra blood-pressure een van
    viagra generic
    viagra for babies
    viagra for women

  50. Your comment is awaiting moderation.

    Factor effectively taken.!
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    discount viagra furthermore cheap adipex reviews
    generic viagra 100mg
    k b viagra
    generic viagra 100mg

  51. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously loads of beneficial material.
    https://www.viagrawithoutdoctormsn.com/
    viagra mixed
    buy generic viagra
    cheap order viagra
    cheap viagra

  52. Your comment is awaiting moderation.

    You expressed it adequately!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    viagra supplier us online pharmacy
    viagra online
    viagra vixion
    viagra without a doctor prescription

  53. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa a good deal of good tips.
    https://www.genericviagracubarx.com/
    soft tabs generic viagra
    buy generic viagra
    cheapest viagra prices
    viagra pills

  54. Your comment is awaiting moderation.

  55. Your comment is awaiting moderation.

    Very well spoken genuinely. !
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    male sexual enhancing pills viagra
    viagra without a doctor prescription
    paypal to buy viagra
    buy generic viagra

  56. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put! !
    https://www.viagrawithoutdoctorbnt.com/
    buying viagra from canada
    generic viagra online
    does generic viagra from india work
    viagra pills

  57. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thank you!
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    viagra delivered next day
    generic viagra 100mg
    pfizer viagra approval 2009
    buy viagra

  58. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said it terrifically.
    https://www.viagrawithoutadoctorsmim.com/
    36 hour viagra
    viagra pills
    cheap viagra switch maestro
    generic viagra

  59. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, I value this!
    http://viagrapego.com/
    can viagra cause impotence
    viagra for women
    insurance birth control viagra
    viagra without a doctors prescription

  60. Your comment is awaiting moderation.

    You explained that fantastically.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    buy generic online viagra
    buy generic viagra
    viagra hat
    viagra generic

  61. Your comment is awaiting moderation.

    You expressed that wonderfully.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    generic viagra with free shipping
    generic viagra 100mg
    viagra shiping
    generic viagra 100mg

  62. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Appreciate it.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    viagra price at costco pharmacy
    viagra generic
    subaction showcomments viagra optional newest
    viagra for sale uk

  63. Your comment is awaiting moderation.

    Truly plenty of wonderful data.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    captain viagra
    generic viagra 100mg
    does female viagra really work
    viagra pills

  64. Your comment is awaiting moderation.

    Wow plenty of excellent information.
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    dennis female viagra
    viagra for sale uk
    herbal viagra gel
    cheap viagra

  65. Your comment is awaiting moderation.

    You said it very well..
    http://viagrapego.com/
    overdose viagra died
    viagra for women
    online viagra no longer works
    viagra without a doctor prescription

  66. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing data. Regards!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    greg lang viagra
    viagra for sale uk
    natural form of viagra
    buy generic viagra

  67. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. I like this!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    viagra and peyronie’s
    buy viagra
    viagra and metoprolol
    viagra for women

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir