Hadım Sinan Paşa

Hadım Sinan Paşa (ö. 22 Ocak 1517, Rıdaniye), I. Selim saltanatında 18 Haziran 1515-23 Eylül 1515 ile 26 Nisan 1516-22 Ocak 1517 tarihleri arasında iki kez sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.


Hayatı

Aslen Bosnalıdır [1] ve doğu Bosna’da Boroviniç adlı bir soylu aile mensubudur.[2]

Devşirme olarak İstanbul’a getirilip Enderun‘da yetiştirildi. Hadım olduğu için Akağalar Ocağı’na alındı. 1514’de Bosna Sancakbeyliği görevi ile saraydan çıkma yaptı.[1]23 Nisan 1514’de Anadolu beylerbeyliği görevi verilerek Yavuz Sultan Selim‘in İran Seferi hazırlıklarına katkı yaptı. Anadolu beylerbeyi olarak eyalet askerleri komutanı olarak İran Seferi’ne katıldı. 23 Ağustos 1514 Çaldıran Savaşı‘nda Anadolu Beylerbeyi olarak ordunun sağ kanadına komuta etti. Bu muharebede bu sağ kanata yüklenen Şah İsmâil’in komutanlarından Ustaclu Mehmed Han’ın saldırısını geri püskürttü ve karşı taaruza geçip Şah İsmail ordusunu arkadan çevirip galibiyetin sağlanmasında çok büyük katkısı oldu. Çaldıran Savaşı’nda şehit olan Rumeli Beylerbeyi Hasan Paşa yerine Eylül’de Rumeli beylerbeyi görevine getirildi.[1]

Yavuz Sultan Selim İran seferinden sonra İstanbul’a geri dönmeyip ordu ile Amasya’da kışlamaya karar vermişti. Fakat kapıkulu askeri bundan hoşnutsuzdu. Askerler arasında ertesi yılda İstanbul’a dönülmeyip İran seferin devam edeceği söylentileri yayılınca yeniçeriler isyankar oldular. Bu isyan ortaya çıkıca otorite gösteremediklerinden dolayı Sadrazam Hersekli Ahmet Paşa ile ikinci vezir Dukakinoğlu Ahmet Paşa görevlerinden alındılar. Ama 18 Aralık 1514’de Dukakinoğlu Ahmet Paşa sadrazam yapıldı. Ama Amasya’da kışlayan yeniçeriler arasında tekrar bir isyan çıktı. Yeniçeriler vezirlerden Pîrî Mehmed Paşa‘nın ve padişah lalası Halim Çelebi’nin kaldığı evleri yağmaladılar. Divana çıkıp bağırıp çağırdılar. Yavuz Sultan Selim bu isyanın neden çıktığını gizlice araştırttı ve isyancıların sadrazam tarafından kışkırtıldığı öğrenildi ve bunun üzerine Dukakinoğlu Ahmed Paşa, Mart 1515’da I. Selim’in eliyle önce hançerlendi, sonra da yığıldığı yerde akhadımağaları tarafından kafası kesildi.[3] Padişah bir müddet yeni bir sadrazam tayin etmedi.

Bu idamın diğer bir sebebi İran Seferi sırasında Memlukluları tutup Osmanlılar aleyhinde olan Dülkadiroğulları beyi Alaüddevle Bozkurt Bey ile sadrazam Dukakinoğlu Ahmet Paşaile gizlice mektuplaşmakta olduğunun öğrenilmesi idi. Padişah Dülkadiroğulları beyi Alaüddevle Bozkurt Bey’i elemine etmeye karar verdi. 1515 ilkbaharında Dulkadiroğulları üzerine bir sefer düzenlendi ve Rumeli Beylerbeyi olan Hadim Sinan Paşa bu sefere padişah tarafından serasker tayin edildi. 12 Haziran 1515’de Hadım Sinan Paşa komutası altında bulunan Osmanlı gücü ile Dülkadiroğulları beyi Alaüddevle Bey ordusu yapılan “Turnadağı (Göksun) Muharebesi”‘nde Osmanlı ordusu üstün bir galibiyet kazandı. Hadım Sinan Paşa yenik Dulkadiroğulları beyi Alaüddevle Bey’in başını Amasya’ya Yavuz Sultan Selim’e gönderdi. Bu savaş sonunda Maraş ve Elbistan Osmanlı topraklarına katıldı.[1]

Bu galibiyeti dolayısıyla padişah Hadım Sinan Paşa’yı 18 Haziran 1515’de sadrazam olarak görevlendirdi. Bundan sonra İstanbul’a gelen Yavus Sultan.Selim burada diğer bir savaşa “Suriye-Mısır Seferi”‘ne hazırlanmaya başladı ve organizasyon için tecrübeli bir sadrazam gerektiği açıktı. Bu nedenle Yavuz Sultan Selim 3 Eylül 1515’de Hadim Sinan Paşa’yı sadrazamlıktan uzaklaştırdı ve yerine tecrübeli Hersekli Ahmet Paşa‘yı 5. kez sadrazam tayin etti. Azledilmesinin kendisinin bir hatası sebebiyle olmadığını ve ona olan teveccühünün devam ettiğini göstermek için de Yavuz Sultan Selim ona bir miktar nakit para, kaftan ve kılıç gibi hediyeler gönderdi.[1]

1516 ilkbaharında İranlı Safevilerinin Doğu Anadolu ve Diyarbakır taraflarında bazı saldırgan hareketlerde bulunduğu Bıyıklı Mehmet Paşa’nın gönderdiği haberlerden öğrenildi. Buna pek öfkelenen padişah 26 Nisan 1516’da şahsen sadrazam Hersekli Ahmet Paşa’nın yakasına yapışıp onu yumrukladı; sadrazamlıktan azledip Yedikule zindanında tutuklattıp Hadim Sinan Paşa’yı ikinci kez sadrazam tayin etti.[4]

Padişah sadrazama ordunun ve donanmanın hızla yeni bir sefere hazırlanması için kati emirler verdi. Mısır Seferi hazırlıkları önce gizli tutulmaya çalışıldı. Ama tersanede yeni gözler kurulup yeni gemiler yapılması, seferin Akdeniz üzerine olacağını açıkça göstermekteydi. Devlet Mısır Memluklüleri üzerine sefer yapılabilirliği hakkında şeyhülislam ve ulemadan gizli fetva aldı. Memluk Sultanı Kansu Gavri bu seferi önlemek için Yavuz Sultan Selim’e çok samimi ve yumuşak mektuplar gönderdi ama padişah kararındna dönmedi. 28 Nisan 1516’da Hadım Sinan Paşa Üsküdar’dan harekete geçti. Hedefi Kayseri‘de toplanmakta olan ordunun başına geçmekti. Kayseri’ye vardıktan sonra toplanan ordu seraskeri olarak Diyarbayır tarafına yürüdü. Yavuz Sultan Selim ise 5 Haziran 1516’da Üsküdar’a geçip hedefi Şam olarak sefer hareketine başladı ve Elbistan ovasında Padişah Hadim Sinan Paşa’nın komutasındaki ana orduya yetişti.[4]

Osmanlı ve Memluklu orduları Suriye’de Halep‘in 44 km kuzeyinde bulunan Dabık kasabası kenarında bulunan “Merc-i Dabık (Dabık Merası)” mevkiinde 24 Ağustos 1516 karşılaştılar. Mercidabık Muharebesi Osmanlı ordusunun elinde bulunan ve çok iyi kullanılan ateşli silahlar, özellikle sahra topları, üstünlüğü dolayışyla ikindi vakti Memluklu ordusunun yenilgisi ile sonuçlandı. Memluklu sultanı Kansu Gavri bu muharebede hayatını kaybetti. Sadrazam Hadım Sinan Paşa bu muharebede büyük yararlılık gösterdi. Böylece Anadolu’da Malatya, Divriği ve Suriye’de Halep, Hama ve Humus Osmanlılar eline geçti. Eylül sonlarına doğru Şam ve Gazze fethedildi. Gazze’den Mısır üzerine ilerlemeye başlayan Osmanlı ordusu daha Sina Çölü’ne girmeden Han Yunus mevkinde çoğunluğu Memluklu süvari askerlerinden oluşan Canberdi Gazali komutasında bir Memluklu ordusu ile çarpışmaya girişti. 28 Ekim 1516’de, Hadım Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu ile Canberdi Gazali komutasındaki Memluklu güçleri arasında yapılanHan Yunus Muharebesi‘nde Osmanlı güçleri Memlukluların süvari hcucmunu durdurmaya başardı. Bu muharebede Memluklu komutanı Canberdi Gazali yaralandı ve Memluklu gücü yenik düşüp Gazze’yi bırakıp Mısır’a geri çekildi. Osmanlı ordusu Sina Çölü‘nü geçmeye başlamadan, Kudüs’ü ziyaret için ana ordudan ayrılmış olan Yavuz Sultan Selim deKudüs‘ü teslim alıp ziyaret ettikten sonra Osmanlı ordusuna katıldı.[4]

Memluklülerin yeni sultanı olan Tomanbay Sina Çölü’nün güneyinde Ridaniye’de Venediklilerden top ve silah alarak kuvvetli bir savunma hattı kurmuştu. Osmanlı ordusu 3 Ocak 1517 ile 16 Ocak 1517’de Sina Çölü‘nü 13 gün içinde geçerek, Ridaniye’de Memlûk Ordusu ile karşılaştı. Osmanlı güçlerinin bir kısmı sadrazam Hadım Sinan Paşa komutanlığı altında Tomanbay’ın planladığı gibi Memluklu savunma hattının önünde savaşa girişti. Fakat Osmanlı ordusunun büyük bir kısmı Yavuz Sultan Selim komutanlığı altında El-Mukaddam Dağı’nın etrafını dolaşarak güneyden saldırmaya başladı ve böylece Tomanbey’in yönleri sabit olan toplarını etkisiz hale getirdi. 22 Ocak’da iki ordu arasındaRidaniye Muharebesi başladı. Memluklu ateşli silahlarının etkisizliğine karşılık Osmanlı ordusu ateşli silahlarla donatılmış birliklerini ve sahra toplarını çok etkili olarak kullanarak savaş alanında üstünlük sağladı. Tomanbay bu muharebeyi kaybetmiş olduğunu anlayınca en cesur askerlerinden bir baskın birliği kurup Osmanlı merkez güçlerinin karagahına bir baskın düzenledi. Bu birlikle Osmanlı ordusunun merkezdeki savaş hatlarını yararak Sultan Selim’in otağı sandığı Sadrazam’ın çadırına girdi ve göğüs göğüse yapılan bu çarpışmalar sonucu sadrazam Hadim Sinan Paşa öldürüldü.[1]

Muharebenin kazanılmasından sonra Yavuz Sultan Selim, cesur, gözüpek, cihângîr ve aynı zamanda başarılı olan bu değerli sadrazamının şehit oluşundan çok müteessir oldu.[2]Hadım Sinan Paşa Ridaniye zaferinin ertesi günü “Şeyh Timurtaş Zaviyesi”‘ne gömüldü. Onun için bu mevkide Sultan Selim emri ile bir türbe yapıldı.[1]


Kaynakça

  • Alper, Ömer Mahir, “Sinan Paşa (Hadım)”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.544 ISBN:975-08-0072-9
  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  • Turan, Şeraffedin, “Hadım Sinan Paşa”, (1988) Türkiye Diyanet Vakfi İslam Ansiklopedisi, İstanbul, Cilt 15 s.7-8
  • “e-tarih” websitesinde “Hadim Sinan Pasa” maddesi
  1. ^ a b c d e f g Alper, Ömer Mahir, “Sinan Paşa (Hadım)”, (1999) “Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.544 ISBN:975-08-0072-9
  2. ^ a b “e-tarih” websitesinde “Hadim Sinan Paşa” maddesi
  3. ^ Altan, Çetin (2010) Tarihin Saklanan Yüzü ISBN 975-10-1210-4 İstanbul:İnkılap Yayınevi ISBN:9751012104 s.34
  4. ^ a b c Sakaoğlu, Necdet (1999) Bu Mülkün Sultanları, İstanbul:Oğlak Yayınları ISBN: 975-329=8-299-5 s.122

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Had%C4%B1m_Sinan_Pa%C5%9Fa 

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously a lot of wonderful data!
    https://www.interlandchemie.com/
    pharmacies near me
    canadian online pharmacies
    canadian pharmacies top best
    canadian pharmaceuticals online

  2. Your comment is awaiting moderation.

    You said it perfectly.!
    https://www.dunamisproductions.com/
    online prescription drugs
    canadian drugs
    canadian cialis
    canadian online pharmacies

  3. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. Fantastic information!
    https://www.interlandchemie.com/
    pharmacies near me
    canadian pharmacies-24h
    canadapharmacyonline.com
    canadian pharmacies that ship to us

  4. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible many of fantastic information.
    https://www.waltcoexpress.com/
    online pharmacies
    global pharmacy canada
    best online pharmacy
    canadian pharmacies-24h

  5. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously tons of amazing information!
    https://www.interlandchemie.com/
    prescription online
    canadian pharmacies-24h
    buy prescription drugs without doctor
    north west pharmacy canada

  6. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely said. !
    https://www.lunarciel.com/
    no 1 canadian pharcharmy online
    canadian pharmacy online
    rx pharmacy
    canadian pharmacies that ship to us

  7. Your comment is awaiting moderation.

    You said it nicely..
    https://www.dunamisproductions.com/
    best online pharmacies no prescription
    canadian pharmacies online
    canadian pharmacy no prescription needed
    canadian pharmaceuticals online

  8. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thanks!
    https://www.lunarciel.com/
    canadapharmacyonline.com
    canadianpharmacy
    best price prescription drugs
    canada drugs

  9. Your comment is awaiting moderation.

    Excellent postings. Thanks.
    https://www.interlandchemie.com/
    prescription without a doctor’s prescription
    canadian pharmacies
    online canadian pharmacy
    canadian pharmacy online

  10. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks, An abundance of facts!

    https://www.waltcoexpress.com/
    northwestpharmacy
    canada online pharmacies
    best online canadian pharcharmy
    trust pharmacy canada

  11. Your comment is awaiting moderation.

    You actually stated that really well!
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada drugs pharmacy
    canada online pharmacies
    online pharmacy no prescription
    canadianpharmacy

  12. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing many of good advice.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian pharmacies without prescriptions
    canada drugs online
    canadian rx
    northwest pharmacy

  13. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously loads of great advice!
    https://www.dunamisproductions.com/
    discount drugs online pharmacy
    canadianpharmacy
    canadian drugstore
    global pharmacy canada

  14. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thanks!
    https://www.dunamisproductions.com/
    online drugstore
    global pharmacy canada
    northwest pharmacy canada
    london drugs canada

  15. Your comment is awaiting moderation.

    Wow a good deal of terrific data.
    https://www.interlandchemie.com/
    drugs for sale
    mexican pharmacies shipping to usa
    discount prescription drug
    canada pharmacy

  16. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks. Ample forum posts!

    https://www.waltcoexpress.com/
    no 1 canadian pharcharmy online
    trust pharmacy canada
    canadian pharmacies that are legit
    canadian pharmacy online

  17. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks. A lot of posts.

    https://www.lunarciel.com/
    canada pharmacy online orders
    canada pharmaceutical online ordering
    online canadian pharmacy
    top rated canadian pharmacies online

  18. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible tons of wonderful info!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacies top best
    canada pharmacy
    pharmacy price compare
    canada drug

  19. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers! Ample data.

    https://www.waltcoexpress.com/
    walgreens pharmacy
    northwestpharmacy
    canadadrugs
    canada drugs online

  20. Your comment is awaiting moderation.

    Really a lot of amazing knowledge!
    https://www.dunamisproductions.com/
    mexican pharmacies
    canadian drugs
    canada meds
    canada pharmaceutical online ordering

  21. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks. Numerous tips!

    https://www.lunarciel.com/
    mexican pharmacies online
    canadianpharmacy
    canadapharmacyonline com
    canada drugs

  22. Your comment is awaiting moderation.

    Awesome facts. With thanks.
    https://www.visitwaushara.com/
    canada drug pharmacy
    aarp approved canadian online pharmacies
    online canadian discount pharmacy
    canadian pharmacies

  23. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, I value this!
    https://www.visitwaushara.com/
    mexican online pharmacies
    top rated canadian pharmacies online
    king pharmacy
    canada online pharmacies

  24. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing tons of terrific info.
    https://www.waltcoexpress.com/
    northwest pharmacy canada
    north west pharmacy canada
    canadian pharmacies online prescriptions
    aarp approved canadian online pharmacies

  25. Your comment is awaiting moderation.

    You made your position pretty well!.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian discount pharmacy
    canada drugs
    canada pharmacy online no script
    northwest pharmacy

  26. Your comment is awaiting moderation.

    Terrific data. With thanks.
    https://www.interlandchemie.com/
    trusted overseas pharmacies
    canada pharmaceutical online ordering
    canadian pharmacy
    aarp approved canadian online pharmacies

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Truly lots of beneficial advice.
    https://www.interlandchemie.com/
    canada pharmacy online orders
    online pharmacies canada
    canada meds
    canada drug

  28. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos! Useful stuff.
    https://www.lunarciel.com/
    canada pharmacy online no script
    trust pharmacy canada
    prescription pricing
    canada drug

  29. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic material, Appreciate it.
    https://www.lunarciel.com/
    canada meds
    canadian pharmacies without an rx
    canada pharmacy online no script
    northwestpharmacy

  30. Your comment is awaiting moderation.

  31. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers! I like it.
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacy no prescription needed
    online pharmacies of canada
    prescription without a doctor’s prescription
    canadian pharmaceuticals online

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Good forum posts. Many thanks.
    https://www.interlandchemie.com/
    candrugstore com
    canadian online pharmacy
    get prescription online
    north west pharmacy canada

  33. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot. I enjoy it.
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian cialis
    canadian pharmacies-24h
    pharmacy online store
    canadian pharmaceuticals online

  34. Your comment is awaiting moderation.

    You reported that superbly.
    https://www.visitwaushara.com/
    the canadian pharmacy
    canadian pharmacies online
    no 1 canadian pharcharmy online
    canada online pharmacies

  35. Your comment is awaiting moderation.

    Beneficial postings. Thanks a lot!
    https://www.waltcoexpress.com/
    pharmacy canada
    canadian online pharmacies
    canada online pharmacy
    mexican pharmacies shipping to usa

  36. Your comment is awaiting moderation.

    You made the point.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian rx
    canadian viagra
    top rated canadian pharmacies online
    canadian viagra

  37. Your comment is awaiting moderation.

    You mentioned that really well.
    https://www.lunarciel.com/
    pain meds online without doctor prescription
    online pharmacies of canada
    price prescription drugs
    canadian online pharmacy

  38. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, I appreciate it!
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian pharmacy
    canadian pharmacies-24h
    most reliable canadian pharmacies
    canadian pharmacy online

  39. Your comment is awaiting moderation.

    Good posts, Cheers!
    https://www.lunarciel.com/
    canadapharmacyonline.com
    canada drugs
    meds online
    canadian pharmacies-24h

  40. Your comment is awaiting moderation.

    You expressed that really well.
    https://www.visitwaushara.com/
    buying prescription drugs canada
    mexican pharmacies shipping to usa
    canadian drug
    northwestpharmacy

  41. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said it well!
    https://www.visitwaushara.com/
    online drugs
    canadian pharmacies-24h
    highest rated canadian pharmacies
    trust pharmacy canada

  42. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot. Loads of data.

    https://www.interlandchemie.com/
    canadian online pharmacy
    canadian drugs
    candrugstore com
    canadian drugs

  43. Your comment is awaiting moderation.

    You expressed that fantastically.
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian drugstore online
    canadian pharcharmy
    get prescription online
    northwestpharmacy

  44. Your comment is awaiting moderation.

    You stated this exceptionally well.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian pharmacy meds
    canadianpharmacy
    discount prescription drugs online
    canada drugs

  45. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said this really well.
    https://www.dunamisproductions.com/
    northwestpharmacy
    canadianpharmacy
    best online pharmacy stores
    trust pharmacy canada

  46. Your comment is awaiting moderation.

    Tips clearly used!.
    https://www.interlandchemie.com/
    best online pharmacies no prescription
    canadian pharmacy online
    canadian pharmacies that are legit
    canadian drugs

  47. Your comment is awaiting moderation.

    Terrific tips. With thanks!
    https://www.lunarciel.com/
    pain meds online without doctor prescription
    canadian pharmacies
    canada meds
    global pharmacy canada

  48. Your comment is awaiting moderation.

    You explained that terrifically.
    https://www.lunarciel.com/
    canada drug
    canada drug
    the canadian pharmacy
    mexican pharmacies shipping to usa

  49. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks! Wonderful information.
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    cialis online
    canadian pharmacy online
    cheap canadian drugs
    global pharmacy canada

  50. Your comment is awaiting moderation.

    Appreciate it. An abundance of data.

    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    online pharmacy
    canadian drugs
    buy online prescription drugs
    canada online pharmacies

  51. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put! !
    http://canadianpharmacysilo.com/
    canadian pharmacy king
    north west pharmacy canada
    pharmacy prices
    canadian cialis

  52. Your comment is awaiting moderation.

    Terrific information. Cheers.
    https://nicktambone.com/
    pharmacy canada
    global pharmacy canada
    prescription drugs prices
    canadian pharmacies-24h

  53. Your comment is awaiting moderation.

    Great facts, Many thanks!
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    canadian drug stores online
    canada drugs online
    visit poster’s website
    canada online pharmacies

  54. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously tons of valuable facts.
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    pharmacy prices compare
    canadian cialis
    canada drug prices
    canadian pharmacy online

  55. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Regards.
    http://talahicc.com/
    canadian mail order pharmacies
    canadian pharmacies
    prescription drugs without doctor approval
    top rated canadian pharmacies online

  56. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, With thanks!
    http://canadianpharmacymim.com/
    pharmacy prices
    canadian pharmacies
    online rx pharmacy
    canadianpharmacy

  57. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your position very well.!
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    cheap prescription drugs
    canada online pharmacies
    mexican pharmacies online
    canadian drugs

  58. Your comment is awaiting moderation.

    Well spoken truly! .
    https://nicktambone.com/
    pharmacy online mexico
    north west pharmacy canada
    discount pharmacy online
    canada drugs

  59. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! Lots of advice.

    http://canadianpharmacyntx.com/
    canadadrugs.com pharmacy
    canadian pharmacies without an rx
    best canadian prescription prices
    canada pharmaceutical online ordering

  60. Your comment is awaiting moderation.

    You actually explained it wonderfully.
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    canadian drug store
    north west pharmacy canada
    online pharmacies canada
    canada online pharmacies

  61. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Kudos!
    http://canadianpharmacyntx.com/
    canadian pharmacy 365
    canada pharmacy online
    canadian pharmacy uk delivery
    canada pharmacy

  62. Your comment is awaiting moderation.

    Regards, Lots of material!

    https://nicktambone.com/
    mexican pharmacy online
    canadian pharmaceuticals online
    online pharmacy no prescription needed
    canadian online pharmacies

  63. Your comment is awaiting moderation.

    You actually revealed this effectively.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    rx online
    canadianpharmacy
    canadian prescription drugstore
    aarp approved canadian online pharmacies

  64. Your comment is awaiting moderation.

    Regards. A lot of advice!

    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    northwest pharmacy canada
    global pharmacy canada
    price prescription drugs
    northwest pharmacy

  65. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously all kinds of awesome knowledge!
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    canadian pharmacy viagra brand
    canadian pharcharmy
    canada pharmacy no prescription
    canadian pharmacies-24h

  66. Your comment is awaiting moderation.

    Point well considered!!
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    canadian pharmacies without prescriptions
    online pharmacies of canada
    canadian cialis
    canada drugs

  67. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your point extremely clearly!!
    http://canadianpharmacyntx.com/
    canadian pharmacy no prescription needed
    canada online pharmacies
    canadian pharmacy without prescription
    canadian online pharmacy

  68. Your comment is awaiting moderation.

    Helpful data. Thanks a lot.
    http://canadianpharmacyntx.com/
    canadian pharmacy without prescription
    canada drugs online
    overseas pharmacy forum
    mexican pharmacies shipping to usa

  69. Your comment is awaiting moderation.

    Helpful postings. Thanks!
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    prescription pricing
    canadian viagra
    northwest pharmacy canada
    northwest pharmacy

  70. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your point extremely nicely..
    https://nicktambone.com/
    canadian viagra
    northwest pharmacy
    best online pharmacies no prescription
    canada pharmacy

  71. Your comment is awaiting moderation.

    Truly many of helpful advice.
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    cialis online
    canada pharmaceutical online ordering
    prescription cost comparison
    canada drug

  72. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your point pretty well.!
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    canadian rx
    top rated canadian pharmacies online
    best online pharmacies no prescription
    canada online pharmacies

  73. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! I value it!
    http://talahicc.com/
    online pharmacy
    canadian online pharmacy
    prescription online
    canadian pharmacies that ship to us

  74. Your comment is awaiting moderation.

    Very good material, With thanks!
    http://canadianpharmacymim.com/
    my canadian pharmacy
    canada pharmaceuticals online
    overseas pharmacy forum
    online pharmacies canada

  75. Your comment is awaiting moderation.

    You actually reported it well!
    http://canadianpharmacymim.com/
    canada pharmacies online prescriptions
    canadian pharmacies
    prescription cost
    canadian pharmacy

  76. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Appreciate it.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    canadapharmacy
    canadian pharmacies without an rx
    online pharmacy without prescription
    canadian pharmacies online

  77. Your comment is awaiting moderation.

    You made your point!
    https://nicktambone.com/
    ed meds online
    mexican pharmacies shipping to usa
    canada pharmacies without script
    trust pharmacy canada

  78. Your comment is awaiting moderation.

    You explained it very well!
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    prescription drugs online without doctor
    canadian pharcharmy
    mexican pharmacies shipping to usa
    canadian online pharmacy

  79. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, A lot of posts.

    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    canada pharmacy no prescription
    canadianpharmacy
    pharmacy tech
    canadian online pharmacy

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir