Hadım Süleyman Paşa

Hadım Süleyman Paşa (c.1467 – Eylül 1547, Malkara), I. Süleyman saltanatı döneminde Nisan 1541-28 Kasım 1544 arasında sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı ve Serdarıdır. İki kez Mısır Valiliği yapmış ve Hindistan’a sefere çıkan ilk Osmanlı Donanması‘na komuta etmiştir.


Hayatı

Hadım Süleyman Paşa devşirme olarak saraya geldi. Enderun‘dan çıkınca hadım akağalar arasına girdi. Önce hazinedarbaşılığa yükseldi. Daha sonra Macaristan sınırını korumakla görevlendirildi. [1]

Birinci Mısır Beylerbeyliği

1524’te Şam beylerbeyiliğine atandı.[2] Mısır’a gidip Hain Ahmed Paşa isyanının bastırıp onu ortadan kaldıran Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa‘nın davet üzerine 14 Haziran 1525’te de Mısır Beylerbeyiliğine atandı. Mısır’da bulunduğu 10 yıllık süre zarfında Osmanlı merkezi yönetiminin güçlenmesini ve eyalet gelirinin artmasını sağladı. Osmanlı egemenliğini Yemen ve güney Mısır’da genişletip pekiştirmek istemekteydi.

Aynı zamanda Hint ticaretine Portekiz Krallığı tehdidi ortaya çıkmıştı. Portekizlilerin Ümit Burnu‘nu geçip o zamanlarda Müslümanların tekelinde bulunan Baharat Yolu ticaretine alternatif bir yol açmaları ve Portekiz Krallığı’nın yeni limanlarda söz sahibi olmak istemeleri İmparatorluğun Doğusunda gerginliği arttırmıştı. Aden Körfezi ve çevresinde seyrüseferin güvenli olması ayrıca Aden ve Yemen’in tam bir Osmanlı hakimiyeti altına girmesi için Hadım Süleyman Paşa, I. Süleyman‘dan bir donanma kurmak için izin istedi. Gelen olumlu cevaba müteakiben 80 parçalık gemi yapılmak üzere gerekli malzemeler Süveyş tersanesi istikametine doğru peyderpey 1530-31 yılları içerisinde ulaştırıldı. Lakin bu donanmanın yapımı için ayrılan Mısır Eyaleti vergisi İran’a savaş açılması sebebiyle bu cepheye kaydırıldığı için Süveyş tersanesindeki donanma projesi bir süreliğine ertelendi.

Padişah İran’a savaş açılıp Irakeyn Seferi’ne başlayınca, yeni cepheye destek olmak için padişahın talimatıyla 26 Şubat 1535’te Mısır Beylerbeyliği görevini Divane Hüsrev Paşa‘ya bıraktı.[1]

İran Seferi ve ikinci Mısır beylerbeyiliği

Irakeyn Seferi dönüşünde 1535’de Anadolu Beylerbeyiliğine atandı.

Bu sırada Portekiz Krallığının Hindistan’da baskıları sürüyordu. Gucerat Sultanı Bahadır Şah, hem hediyelerle Osmanlı Devleti Padişahına ulak göndermişti hem de hazinesini işgal altındaki ülkesinden daha güvenli Haremeyn bölgesine emaneten 3 adet kalyon ile yola çıkartmıştı. 1536 yılında Edirne’ye ulaşan Gucerat Sultanı Bahadır Şah’ın elçisi Edirne’de Padişah huzuruna kabul edildi. Bahadır Şah hem ülkesini işgal eden Türk-Moğol imparatoru Hümâyun Şah‘a hem de Portekiz Krallığı’na karşı yardım istiyordu. Osmanlı İmparatorluğu, Hindistan’daki Müslüman devletlerin iç işlerine karışmayı reddetti. Lakin Portekiz Krallığı’nı orada bir tehdit olarak gördüğünü belirterek bir donanma hazırlığına başlayacaktı. Elçiyle bu görüşme yapıldığında Portekizliler Diu limanını ele geçirmişlerdi.

Hadim Süleyman Paşa bu olaylar doğrultusunda Ocak 1537’de tekrar Mısır Beylerbeyiliğine getirildi ve İran seferi dolayısıyla yarım kalan Süveyş Donanmasını bitirmesi için görevlendirildi. Diğer taraftan Portekizlilere Süveyş’te bir Osmanlı filosu kurulma haberinin almışlardı. Diu kalesini tahkim ettiler. Şubat 1537’de Bahadır Şah’ı Portekizliler hile ile öldürüp kardeşi Mahmut’u Gücerat Sultanı yaptılar. Bahadır Şah, Portekizlilerce öldürüldü. Haberi Osmanlı Devleti’ne tam bir yil sonra Şubat 1538’de ulaştı.

Bunun üzerine Padişah Mısır’a donanma yapımının hızlandırılması talimatını verdi. Ayrıca Bahadır Şah’ın varisi olmadığı için Gucerat’ta veraset kavgaları baş göstermişti. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman Bahadır Şah’ın elçi yolladığı sırada Mekke’ye 3 kalyonla gönderdiği Gücerat devlet hazinesini İstanbul’a getirmeye karar verdi. Önceİskenderun‘a getirilen hazine Salih Reis gözetiminde İstanbul’a getirilecekti. Bu nakliyat haberini alan Cenevizli amiral Andrea Doria, Salih Reis’in filosunu zaptetmeye çalıştıysa da Barbaros Hayreddin Paşa’nın müdahale etmesi üzerine emeline ulaşamadı.

Donanma hazırlığı hem yeni gemilerin yapımıyla hem de eski gemilerin toplarla takviye edilmesiyle sürüyordu. Bu sırada Venedik Cumhuriyeti ile Osmanlı Devleti’nin arası bozulduğu için İskenderun‘da ve İstanbul’da Venedik ticaret gemilerine el konulmuş ve mürettebatı da esir edilmişti. Hadım Süleyman Paşa bazı mürettebatı donanmayı güçlendirmek için sefere beraberinde götürdü.

Aden seferi

Hadım Süleyman Paşa kendi arzusu üzerine Süveyş Donanması Serdarlığına atandı. 13 Haziran 1538’de 76 parça gemi ve 1500’u yeniçeri 6500 asker ile Süveyş’ten ayrıldı. Tur’da bulunan 30 gemi de donanmaya katıldıktan sonra Temmuz ayının ortasında tüm donanma Cidde‘de toplandı. Kameran limanının geldiğinde daha önce Osmanlı egemenliğini kabul etmiş olan Aden Emiri Amir bin Davud’u tekrar itaata davet etti. 3 Ağutos 1538’de ise donanma Aden Limanı’na demirledi. Portekiz Krallığı’na daha yakın olan Aden Emiri Amir Bin Davud önce Süleyman Paşa tarafından gemisine çağrıldı. Zamanın kroniklerine bakılacak olursa da önceden hasta askerlerin tedavisi bahanesiyle hasta olmayan askerler de şehre sokulmuş ve onlara refakatçı olarak da askerler Aden’e girmişlerdi. Aden Emiri Süleyman Paşa’nın gemisine 4 önemli adamıyla geldiğinde tutuklandı ve asılarak idam edildi. Bu sırada top atışı ile işaret verildi. Hem limandaki donanmada bulunan askerler hem de içeriye hasta olarak ve refakatçı olarak girmeyi başaran 500 silahlı asker Aden’i işgal ettiler. Şehir yağmalandı. Ganimet Süleyman Paşa’nın emriyle toplanıp haznedarına teslim etti. 16 gün Aden’de kalıp sukûneti sağladıktan sonra Behram Bey’i ve 500 askeri burada bırakarak Hindistan’a doğru yola koyuldu. Gucerat kıyılarına yöneldi.[1]

Hindistan Seferi ve başarısızlık

19 Ağustos 1538’de Aden’den demir alan Hadım Süleyman Paşa Serdarlığındaki Osmanlı donanması Cücerat kıyılarına erisip 2 Eylül’de Diu’nun 100 mil açıklarında demirledi. Ayın 4’unde ise Diu limanına yakın bir yerde demirledi. Ayın 7’sinde patlak veren fırtınada donanma hasar gördü. Gemilerin tamiri için Diu’ya 20 mil mesafedeki Madresabat(Caffarâbâd) limanına demirledi. Burada yaklaşık 3 hafta kaldı. Bu süre zarfında hem Diu limanına gelen Portekiz yardım gemilerini engelleyememiş olacaktı hem de Portekizlilere hazırlık için 3 hafta daha vermiş olacaktı. Ayrıca Madresebad’a demirlerken 4 gemi haliçte karaya oturdu. Yüklerin bir kısmı döküldü. Bunların içinde at eyeri de vardı. Bu durum yerel yöneticilerce Türk’lerin kendi ülkelerini de istila edeceklerine yoruldu. Bu olaydan sonra yerel yönetimlerin erzak ve at destekleri sekteye uğradı. Hindistan’daki yerel yöneticilere varmadan önce destekleri için mektuplar yollayan Süleyman Paşa, hem bu son olaya yüzünden hem de daha önce izlediği politikalar sebebiyle çok fazla destek göremedi. Bu durumun, kroniklerde ve günümüz tarihçilerinin görüşlerinde birleştiği üzere Hadim Süleyman Paşa’nın Başta Aden Emiri’ni idam etmesi gibi ven vermeyen politikalarından kaynaklandığı söylenebilir. Eylül ayında Diu Kuşatması‘nı başlattı ama Portekiz muhafızı Antonio de Silva’nın direnişi ile çok iyi takhim edilmiş bu kaleyi eline geçiremedi.

Hindistan’da Diu limanını bir üs olarak kullanması gerektiğinin bilincinde olduğu düşünüldüğünde Hadim Süleyman Paşa’nın daha fazla müttefik edinmesi için daha ılımlı bir politika gütmesi gerektiği genel kabul görmektedir. Bölgedeki Türk devletleri Hadim Süleyman Paşa’nın askerlerle topraklarından geçmelerini bir tehdit olarak görmüş mümkün mertebe desteklerini belli etmeden de olsa geciktirerek ya da tam bir karşı duruşla esirgemişlerdir.[3]

Hindistan’dan geri dönüş

Hindistan’dan başarısız dönüş Hadim Süleyman Paşa’nın saldırgan yönetim tarzını daha da sertleştirdiği kabul edilebilir. Önce Zebid kalesine hücum etmiştir. Yenilgiyi kabul ederek boynunda urgan ile teslim olan Zebid Beyi Nâhüda Ahmed’i idam ettirmiştir. Zebid’den geri dönüş yolunda 140 Portekizli esirin idam edilmesi sertliğinin bir başka göstergesidir.

Zebid kalesini eline geçirdikten sonra bir idari reform yaparak 1539’da Yemen, Aden ve Zebid‘i de içine alan Yemen Eyaleti‘ ni oluşturdu. Bu eyalet valiliğine Bıyıklı Mehmet Paşa’nın oğlu Mustafa Paşa’yı vali tayin etti. Cidde’ye 31 Mart 1539’da geldi. Donanmayı Süveyş’e geri gönderip kendisi Cidde’den kara yolu ile Mekke ve Medine’ye hacca gitti. Sonra Mayısta Mısır’a geri döndü. İstanbul’dan gelen emirle Divan-ı Humayun’a rapor vermek üzere Kasım ayında İstanbul’a döndü.

İstanbul yılları ve ölümü

1539 sonlarına doğru İstanbul’a dönüp Kubbealtı Vezirliğine getirildi. Önce ikinci vezirliğe yükseldi sonra da Nisan 1541’de Lütfi Paşa yerine Sadrazam oldu. Kanuni Süleyman’ın 1541 Macaristan seferi sırasında ülkenin doğu sınırını korumak hedefiyle Tokat bölgesinde Artükabada’a gönderildi. Daha sonraki Istolni-Belgrad seferinde ise Kanuni’nin maiyetinde bulundu.[1]

28 Kasım 1544’te yerine Mısır Beylerbeyiliğine getirilen Divane Hüsrev Paşa ile Hadim Süleyman Paşa’nın Mısır Beylerbeyi olduğu sıradaki uygulamaları hususunda suçlamalarda bulununca aralarında tartışma çıktı. Hatta padişah önünde hançerler çekildi. Bunun üzerine Kanuni Sultan Süleyman her iki Paşayı da görevden aldı.[1]

Hadim Süleyman Paşa Malkara’ya sürüldü. Hakkında öne sürülen suçlamalardan aklanmasının ardından kısa bir süre sonra Eylül 1547’de Malkara’da hayatını kaybetti. [4]


Değerlendirilme

Sicill-i Osmani’de şöyle değerlendirilmektedir.[2]

Sert, tedbirli ve cesurdu. İhtişama düşkün olup bin nefer kölesi vardı.


Eserleri

Kahire kalesini tamir ettirmiştir. Kusun’da bir zaviye, Bulak ve Yemen‘de camii, ribat, hamam gibi hayır eserleri yaptırmıştır. [1]


Kaynakça

  1. ^ a b c d e f Aslan, Adnan, “Süleyman Paşa (Hadım)”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.567-668 ISBN:975-08-0072-9
  2. ^ a b Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.1II say.78-79 [1]
  3. ^ OTAM (2008) “”, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, No.23 Say.195-239 Yayın T
  4. ^ Ana Britannica, Hadim Süleyman Paşa Maddesi

Dış bağlantılar

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.1II say.78-79 [2]
  • Aslan, Adnan, “Süleyman Paşa (Hadım)”, (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.567-668 ISBN:975-08-0072-9
  • Kerr, R. ve F.A.Eden, (1972) Particular relation of the expedition of Solayman Pasha from Suez to India against the portuguese at Diu, Edinburg. (İngilizce)

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Had%C4%B1m_S%C3%BCleyman_Pa%C5%9Fa

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. Quite a lot of facts!

    https://nicktambone.com/
    canadian pharmacy viagra brand
    canadian pharmacy
    canada drug prices
    [url=http://canadianonlinepharmacynnm.com/]mexican pharmacies shipping to usa[/url]

  2. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers. Very good stuff.
    https://nicktambone.com/
    canadian pharmacies online canada pharmacy canadian pharmacy online canada [url=http://canadianonlinepharmacynnm.com/]canadian pharmacies that ship to us[/url]
    canada pharmacy no prescription
    canadian pharmacies online prescriptions
    trusted overseas pharmacies
    canada pharmacy
    canadian online pharmacy reviews
    canadian drug

  3. Your comment is awaiting moderation.

    Truly quite a lot of useful facts!
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    buy cialis canada drugs prescription drug price comparison [url=http://talahicc.com/]canadian pharmaceuticals online[/url]
    pharmacies in canada
    meds online
    canadian prescription drugs
    best non prescription online pharmacies
    prescription drug
    price prescription drugs

  4. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks, I appreciate this!
    https://nicktambone.com/
    best price prescription drugs canada drugs highest rated canadian pharmacies [url=http://canadianpharmacymim.com/]aarp approved canadian online pharmacies[/url]
    canadian prescription
    canadian pharmacies that are legit
    canadian viagra
    canada drugs online pharmacy
    canadian pharmacy without prescription
    no prescription online pharmacy

  5. Your comment is awaiting moderation.

  6. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Thanks a lot.
    https://nicktambone.com/
    canadian pharmacy no prescription canadian pharmaceuticals online reputable canadian mail order pharmacies [url=http://canadianpharmacysilo.com/]canadian online pharmacy[/url]
    board of pharmacy
    no prescription pharmacies
    pharmacies in canada
    us pharmacy no prior prescription
    online drugstore
    canadian online pharmacies prescription drugs

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing all kinds of good information!
    https://nicktambone.com/
    discount pharmaceuticals canadian online pharmacy no prior prescription required pharmacy [url=http://www.canadianpharmacymsn.com/]canada pharmaceuticals online[/url]
    meds online
    canadian online pharmacies prescription drugs
    board of pharmacy
    top rated canadian pharmacies online
    pharmacies in canada
    get prescription online

  8. Your comment is awaiting moderation.

    Reliable facts. Thanks a lot.
    http://canadianpharmacyntx.com/
    buy drugs online online pharmacies canada approved canadian pharmacies online [url=http://canadianpharmaciesnnm.com/]northwestpharmacy[/url]
    canada pharmacy online
    mexican pharmacy online
    best online pharmacy
    northwest pharmacy canada
    canadapharmacy com
    canadian pharma companies

  9. Your comment is awaiting moderation.

    Reliable content. Thanks!
    https://nicktambone.com/
    canadian online pharmacies canadian pharmacies top rated online canadian pharmacies [url=http://canadianpharmaciesnnm.com/]canadian pharmacies online[/url]
    northwestpharmacy
    prescription drugs canada
    trusted overseas pharmacies
    buy cialis
    best online international pharmacies
    pharmacy online store

  10. Your comment is awaiting moderation.

    You said that wonderfully!
    http://canadianpharmacysilo.com/
    buy prescription drugs without doctor top rated canadian pharmacies online price prescription drugs [url=http://canadianpharmacyntx.com/]canada online pharmacies[/url]
    canadian drugstore online
    mexican pharmacies
    king pharmacy
    prescription drugs without prior prescription
    canada pharmacy no prescription
    no 1 canadian pharcharmy online

  11. Your comment is awaiting moderation.

    Wonderful knowledge. Thanks.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    canadian pharmacy viagra canadian pharmacies online top rated online canadian pharmacies [url=http://www.canadianpharmacymsn.com/]canadian pharmacies without an rx[/url]
    canadian online pharmacy reviews
    canadian pharmacies shipping to usa
    canadian pharmacy online canada
    discount prescription drug
    best canadian online pharmacy
    buy online prescription drugs

  12. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. Ample forum posts.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    canadian prescriptions canadian pharcharmy pharmacy canada [url=http://canadianpharmacysilo.com/]canada pharmacy online[/url]
    buy prescription drugs without doctor
    canada drugs pharmacy
    ed meds online
    canada online pharmacies
    onlinecanadianpharmacy.com
    global pharmacy canada

  13. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, Fantastic stuff.
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    no 1 canadian pharcharmy online north west pharmacy canada prescription drugs without prior prescription [url=http://talahicc.com/]canadian pharmacies that ship to us[/url]
    online pharmacy without a prescription
    online pharmacy usa
    canadian pharmacy viagra
    online pharmacy no prescription needed
    prescription drugs without prior prescription
    online canadian pharcharmy

  14. Your comment is awaiting moderation.

    You suggested it adequately!
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    best canadian online pharmacy london drugs canada canadian prescription [url=http://canadianpharmacysilo.com/]canadian viagra[/url]
    canadian rx
    rx pharmacy
    drugs without prescription
    canadian online pharmacies prescription drugs
    canadian drug store
    canadian discount pharmacy

  15. Your comment is awaiting moderation.

    You mentioned that adequately!
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    meds online canada pharmacy online drug price [url=http://canadianpharmaciesnnm.com/]mexican pharmacies shipping to usa[/url]
    canadian pharmacies that are legit
    online discount pharmacy
    online pharmacies
    overseas pharmacies
    drugs without prescription
    canadian online pharmacy reviews

  16. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! An abundance of stuff.
    http://canadianpharmacysilo.com/
    canadian online pharmacies canadian viagra canadian pharmacy no prescription [url=http://canadianpharmaciescubarx.com/]canadian pharmaceuticals online[/url]
    best online canadian pharcharmy
    canadian online pharmacy reviews
    costco pharmacy pricing
    canadian pharcharmy online
    canada drugs
    canada pharmacy online no script

  17. Your comment is awaiting moderation.

    You said it very well.!
    http://www.canadianpharmacymsn.com/
    online pharmacy usa trust pharmacy canada web medical information [url=http://canadianpharmaciesnnm.com/]canadian pharmacy[/url]
    online canadian pharcharmy
    prescription drug cost
    discount pharmaceuticals
    get prescription online
    compare prescription prices
    best canadian online pharmacy

  18. Your comment is awaiting moderation.

    Valuable posts. Thank you!
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    legitimate canadian mail order pharmacies canadian pharmacies walmart pharmacy price check [url=http://canadianpharmaciescubarx.com/]canadian drugs[/url]
    pharmacies near me
    safe canadian online pharmacies
    us pharmacy no prior prescription
    drugs for sale
    canadian pharmacy
    best canadian online pharmacy

  19. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic info. Regards.
    http://canadianpharmacysilo.com/
    best online international pharmacies canadian drugs trust pharmacy canada [url=http://canadianpharmacysilo.com/]london drugs canada[/url]
    walmart pharmacy price check
    canadian pharmacy reviews
    pharmacies near me
    prescription drug assistance
    best online pharmacies canada
    drug price

  20. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic forum posts. Thanks.
    https://nicktambone.com/
    canadian pharmacies canada drugs online online canadian pharcharmy [url=http://talahicc.com/]canadian pharmaceuticals online[/url]
    canadian cialis
    drugs online
    canada pharmacy online orders
    canadian cialis
    mexican pharmacies online
    mexican online pharmacies

  21. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa quite a lot of useful tips!
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    canada pharmacies online prescriptions canada drugs online canadian prescription drugs [url=http://talahicc.com/]canadian pharmaceuticals online[/url]
    canadian rx
    buy prescription drugs canada
    canada drugs pharmacy
    pain meds online without doctor prescription
    pharmacy near me
    prescription drugs without doctor approval

  22. Your comment is awaiting moderation.

  23. Your comment is awaiting moderation.

    Valuable info. With thanks!
    http://talahicc.com/
    online canadian discount pharmacy canadian online pharmacy online drugs [url=http://www.canadianpharmacymsn.com/]canada pharmacy[/url]
    price prescription drugs
    prescription prices comparison
    get prescription online
    best canadian prescription prices
    canada online pharmacy
    buy drugs online

  24. Your comment is awaiting moderation.

  25. Your comment is awaiting moderation.

    Valuable postings. Thanks a lot.
    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    best online canadian pharcharmy canadian online pharmacy compare prescription prices [url=http://canadianonlinepharmacynnm.com/]canadian pharmacies without an rx[/url]
    mexican pharmacies shipping to usa
    canada drugs pharmacy
    canadian pharmacy no prescription needed
    cheap drugs online
    compare rx prices
    most reliable canadian pharmacies

  26. Your comment is awaiting moderation.

  27. Your comment is awaiting moderation.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir