Sokollu Mehmed Paşa

Sokollu Mehmed Paşa Osmanlı Türkçesi: سوکلو محمد پاشا, Sırp-Hırvatça: Mehmed-paša Sokolović, Sırpça: Мехмед Соколовић ya da gerçek adıyla  Bayo Sokoloviç (Mahlasıyla Tavil; 1505 – 11 Ekim 1579), I. Süleyman döneminde Osmanlı donanmasının Kaptan-ı Deryalığı ve yine I. Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde toplam 14 yıl, 3 ay, 17 gün Osmanlı Devleti‘nin sadrazamlığınıyapmış Boşnak[1] asıllı bir Osmanlı devlet adamıdır. I. Süleyman’ın son vezir-i azamı olmuştur. Hem Osmanlı İmparatorluğu‘nun zirvede bulunduğu dönemi simgelemesi itibariyle hem de icraatları, projeleri ve kişiliği sayesinde en büyük Osmanlısadrazamlarından biri kabul edilir. İki metreyi aşan boyu ile aynı zamanda en uzun boylu Osmanlı sadrazamı idi.


Sadrazamlıktan önceki hayatı

1505 yılında Vişegrad kadılığındaki Rudo kasabasına uzak olmayan (Osmanlı idaresi altında iken Sokol olarak adlandırılan)Sokoloviçi ↔ adı Bayo Sokoloviç‘di.[2] Bu nedenle Balkan halkları arasında Mehmed Paşa Sokoloviç olarak anılır. Vaftiz edilirken Bayo adı takılmıştı. Babasının adı Dimitriye’ydi. Dimitriye’nin bir kızı ve Sırp tarihçilerine göre üç, Türk yazarlarına göre ise iki oğlu daha vardı.[2] 1519 yılında devşirme sistemi ile çocuk yaşta Edirne Sarayına getirilmiş, Mehmed adı verilerek Türk ve Müslümankültürü ile yetiştirilmiştir. Ardından İstanbul‘a gönderildi. Topkapı Sarayı‘nın Enderun bölümünde çeşitli görevlerde bulundu. 1541’deKapıcıbaşılığa yükseldi. 1546’da saray hizmetlerinde başarılı olanların dış göreve atanmaları yolundaki gelenek uyarınca Kaptan-ı Derya‘lığa getirildi. Görevde iken Trablusgarp Seferi‘ne katıldı, İstanbul Tersanesini genişletti ve yeniledi. 1549’da vezirliğe yükselerek Rumeli Beylerbeyliğine atandı.

Avusturya ile 1547’de imzalanan barış antlaşmasının bozulması üzerine Sokollu Mehmed Paşa 1551’de Erdel üzerinde yapılacak seferin komutanlığına getirildi. 80.000 kişilik orduyla Erdel‘e giren Sokollu Mehmed Paşa önemli kaleleri aldı, ama Temeşvar Kuşatmasında başarılı olamayarak geri çekildi. Temeşvar 1552’de, Macaristan serdarlığına atanan Kara Ahmet Paşa ile alınabildi.

I. Süleyman 1553’te Sokollu Mehmed Paşa’yı Rumeli askerlerinin başında Anadolu‘ya gönderdi. Aynı yıl başlayan Nahçıvan Seferinde Sokollu komutasındaki Rumeli askerleri büyük başarı gösterdiler. Sefer dönüşünde Sokollu üçüncü kez vezirliğe yükselerek kubbealtı vezirleri arasına katıldı. Sokollu Mehmed Paşa, Süleyman’ın oğulları arasındaki mücadeleler sırasında da hep Selim‘in yanında oldu. Nitekim taht mücadelesini Selim kazandı. Semiz Ali Paşa‘nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokollu, onun 1565’de ölmesiyle sadrazamlığa getirildi. Yaşı hayli ilerlemiş olan Süleyman çok güvendiği Sokollu’ya geniş yetkiler vermişti. 1561’de üçüncü vezir iken Süleyman’ın torunu ve Sultan II. Selim’in kızı Esmehan Sultan ile evlendi.


Sadrazamlık dönemi

Bu tarihten ölümüne kadarki 15 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun idaresini fiilen elinde tuttu. I. Süleyman‘ın son seferi olan Zigetvarkalesi fethini, padişah öldükten sonra o idare etti. Süleyman’ın ölümünü askerden II. Selim gelinceye kadar saklayarak onu tahta çıkarmayı başardı. II. Selim döneminde sürekli sadrazamlıkta kaldı ve devlet işlerini idare etti. Sokollu 1568’de Avusturya ile 8 yıl süren bir barış antlaşması imzaladıktan sonra doğuya yöneldi. Amacı Osmanlı egemenliğini Asya‘da ve doğu denizlerinde de güçlendirmekti. Portekiz‘inHint Okyanusu‘ndaki artan etkinliğine karşın Kızıldeniz, Umman Denizi ve Basra Körfezi‘ndeki Osmanlı gemilerinin sayılarını attırdı.Hindistan ve Endonezya ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Sokollu ayrıca Tunus‘u Osmanlı himayesi altına sokarak, Kuzey Afrika‘yı da denetlemek istiyordu. Ama Piyale Paşa ve Lala Mustafa Paşa gibi karşıtların etkisiyle Divan 1570’de Kıbrıs‘ın alınması kararını aldı. Sokollu Venediklilere karşı böyle bir savaşın Avrupa‘yı kendilerine karşı birleştireceği görüşündeydi. Ama Lala Mustafa Paşa Divan’a uyarak 1571’de Kıbrıs‘a çıktı. Haçlı Donanması’nın misillemesinde Osmanlı donanması İnebahtı‘nda yenildi. Alınan ağır yenilgi karşısında Osmanlılara gelen bir Venedik elçisine “Biz sizden Kıbrıs‘ı alarak kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yenmekle yalnızca sakalımızı kestiniz; unutmayın ki, kol bir daha yerine gelmez, ama sakal eskisinden de gür çıkar.” dedi. Gerçekten de Sokollu’nun dediği oldu ve Venedikliler barış istemek zorunda kaldılar. Daha sonra Osmanlı Donanması Tunus‘u İspanyollardan aldı.


Ölümü

Sokollu 1574’te ölen II. Selim’in yerine geçen III. Murad döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla işbirliği halindeydi. Sokollu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. Fas‘ı Portekiz akınlarından kurtardı, Avusturya‘nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu Budin Beylerbeyi Sokullu Mustafa Paşa sudan bir nedenle idam edildi. Sokollu Mehmed Paşa, 11 Ekim 1579 tarihinde derviş kılığındaki biri tarafından bir ikindi divanı çıkışında kalbinden hançerlenerek ağır yaralandı. Ağır yaralarından dolayı Sokollu bir süre sonra öldü. Eyüp‘te bulunan türbesine defnedildi. Sadrazamın katili konuşturulamadı ve ertesi gün öldürüldü. Sokullu’yu öldüren kişi görünüşte timarlarının azaltılmasından şikayetçi olan bir Boşnak olduğu iddia edilmiştir. Ancak bazı araştırmacılar suikastta yıllar önce şeyhleri Hamza Bâli’ nin idam edilmesinin intikamını almak isteyen Hamzavîler’in rolü olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca sadrazamdan kurtulmak istediği düşünülen III. Murad’ın da suikastın arkasında olduğu iddiaları vardır. [3]

Sokollu Mehmed Paşa 14 yıl süren sadrazamlığı boyunca usta bir siyasetçi olarak öne çıkmış, birçok askeri ve siyasal başarının elde edilmesinde birinci derecede rol almıştır. 60 yıllık devlet hizmeti sırasında da hiçbir görevinden alınmamış, daima bir üst göreve atanmış olması da ayrı bir özelliğidir. Sokollu bir tanesi İstanbul’da, diğerleri Lüleburgaz,Havsa (Edirne) ve Payas (Hatay)’ta bulunan beş külliyesi, imparatorluğun hemen her yanına yayılmış eserleri olmuştur.

Don ve Volga ırmakları arasında bir kanal açarak Osmanlı donanmasına Hazar Denizi yolunu açma, Süveyş Kanalı’nı açma, İzmit Körfezi Sapanca Göl Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz’e alternatif bir boğaz açma gibi çağının ötesinde projeleri vardı. Don-Volga kanalı için gerekli işgücü seferber edildi, ancak hava şartları nedeniyle çalışmalar sürdürülemedi. Süveyş Kanalı düşüncesiyle ön adım olarak Sudan zapt edildi. Ancak bu proje de sonuca ulaşamadı. Devlet teşkilatı içinde de önemli düzenlemeler yapmıştır.


Popüler kültürdeki yeri

2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide Yıldırım Fikret Urağ tarafından canlandırılmıştır.


Kaynakça

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  1. ^ Samarčić, Radovan (2004). At that time, all people of Bosnia were regarded as Bosniaks! Sokollu Mehmet Paşa (3rd ed.) Istanbul: Aralik.ISBN 975-8823-62-0
  2. ^ a b Samarcic, Radovan (1995). Sokollu Mehmet Paşa. Sabah Kitapları. ISBN 975-7238-14-7 s.8.
  3. ^ İslam Ansiklopedisi, Erhan Afyoncu

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa 

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! I value this!
    https://www.waltcoexpress.com/
    safe canadian online pharmacies
    online pharmacies canada
    24 hour pharmacy
    [url=https://www.interlandchemie.com//]canadian pharmacies without an rx[/url]

  2. Your comment is awaiting moderation.

    Wonderful stuff. Appreciate it!
    https://www.lunarciel.com/
    best canadian prescription prices
    canada pharmacy
    safeway pharmacy
    [url=https://www.dunamisproductions.com//]trust pharmacy canada[/url]

  3. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your stand quite nicely..
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian drugstore reviews
    online pharmacies canada
    canadian pharmacy no prescription
    [url=https://www.interlandchemie.com//]canadian pharmacies-24h[/url]

  4. Your comment is awaiting moderation.

    Very good posts, Regards.
    https://www.visitwaushara.com/
    best canadian pharmacies
    top rated canadian pharmacies online
    pharmacy prices
    [url=https://www.lunarciel.com//]canada drug[/url]

  5. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely said. .
    https://www.waltcoexpress.com/
    pharmacy price compare
    canadian pharmacy
    prescription without a doctor’s prescription
    [url=https://www.visitwaushara.com//]northwestpharmacy[/url]

  6. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing information. Many thanks.
    https://www.lunarciel.com/
    best online pharmacies no prescription
    canadian pharmacies without an rx
    mexican online pharmacies
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian drugs[/url]

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing a good deal of superb facts.
    https://www.visitwaushara.com/
    prescription price comparison
    canada pharmaceutical online ordering
    no prescription pharmacies
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian pharmacy[/url]

  8. Your comment is awaiting moderation.

    You actually stated it terrifically.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadian prescriptions
    canadian pharcharmy
    drug costs
    [url=https://www.visitwaushara.com//]canada drug[/url]

  9. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible all kinds of excellent info.
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian meds
    canadian pharmacies
    cialis canadian pharmacy
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian viagra[/url]

  10. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic info, Thanks a lot.
    https://www.waltcoexpress.com/
    drug costs
    canadian pharmacies without an rx
    best online international pharmacies
    [url=https://www.visitwaushara.com//]canada drugs online[/url]

  11. Your comment is awaiting moderation.

    You actually mentioned this fantastically.
    https://www.visitwaushara.com/
    drugs from canada
    northwestpharmacy
    prescription price comparison
    [url=https://www.dunamisproductions.com//]canadian pharcharmy[/url]

  12. Your comment is awaiting moderation.

    Very good tips. Thanks!
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian pharmacy no prescription needed
    trust pharmacy canada
    canadian rx pharmacy online
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canada pharmacy online[/url]

  13. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you. Very good information.
    https://www.dunamisproductions.com/
    us pharmacy no prior prescription
    canada drug
    pharmacy online
    [url=https://www.dunamisproductions.com//]canadian drugs[/url]

  14. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put! !
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacy no prescription needed
    canadian pharmacy
    rx price comparison
    [url=https://www.visitwaushara.com//]online pharmacies of canada[/url]

  15. Your comment is awaiting moderation.

    Very good information. Kudos.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadapharmacy com
    canada pharmacy
    buy online prescription drugs
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]london drugs canada[/url]

  16. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely put. !
    https://www.visitwaushara.com/
    buy prescription drugs online
    canadian drugs
    onlinecanadianpharmacy.com
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian pharmacies that ship to us[/url]

  17. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers. Ample write ups!

    https://www.dunamisproductions.com/
    buy cialis
    trust pharmacy canada
    buy drugs online
    [url=https://www.interlandchemie.com//]canadian pharmacies online[/url]

  18. Your comment is awaiting moderation.

    Helpful tips. Thanks!
    https://www.dunamisproductions.com/
    king pharmacy
    canadian pharmacies-24h
    canada drugs pharmacy
    [url=https://www.dunamisproductions.com//]canadian pharmacies without an rx[/url]

  19. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Cheers.
    https://www.interlandchemie.com/
    no prescription pharmacy
    canadian pharmacies that ship to us
    canada drugs
    [url=https://www.lunarciel.com//]global pharmacy canada[/url]

  20. Your comment is awaiting moderation.

    You made your stand pretty nicely!!
    https://www.waltcoexpress.com/
    discount drugs online pharmacy
    canadian pharmacies-24h
    meds online
    [url=https://www.visitwaushara.com//]top rated canadian pharmacies online[/url]

  21. Your comment is awaiting moderation.

    Good advice. Appreciate it.
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian online pharmacy
    northwestpharmacy
    canada drug prices
    [url=https://www.visitwaushara.com//]north west pharmacy canada[/url]

  22. Your comment is awaiting moderation.

    You actually suggested this terrifically!
    https://www.waltcoexpress.com/
    drugstore online
    canadian pharmacies that ship to us
    online canadian pharcharmy
    [url=https://www.lunarciel.com//]online pharmacies canada[/url]

  23. Your comment is awaiting moderation.

    Really a good deal of beneficial information.
    https://www.lunarciel.com/
    mail order pharmacy
    online pharmacies of canada
    drug price
    [url=https://www.lunarciel.com//]canada drugs online[/url]

  24. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Regards.
    https://www.visitwaushara.com/
    us pharmacy no prior prescription
    canada drugs
    online pharmacies canada
    [url=https://www.visitwaushara.com//]canadian online pharmacy[/url]

  25. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thank you!
    https://www.interlandchemie.com/
    trusted overseas pharmacies
    aarp approved canadian online pharmacies
    compare rx prices
    [url=https://www.interlandchemie.com//]trust pharmacy canada[/url]

  26. Your comment is awaiting moderation.

    Wow tons of good material.
    https://www.visitwaushara.com/
    best canadian prescription prices
    canadian cialis
    prescription drug assistance
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian pharmaceuticals online[/url]

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Cheers.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canada pharmacy online no script
    canadian pharmacies
    canadian online pharmacy
    [url=https://www.interlandchemie.com//]canada drugs[/url]

  28. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Thank you!
    https://www.visitwaushara.com/
    canada drug prices
    canadianpharmacy
    ed meds online
    [url=https://www.visitwaushara.com//]canada online pharmacies[/url]

  29. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible lots of beneficial tips.
    https://www.visitwaushara.com/
    canada pharmacy
    canada drug
    mexican pharmacies shipping to usa
    [url=https://www.interlandchemie.com//]aarp approved canadian online pharmacies[/url]

  30. Your comment is awaiting moderation.

    Appreciate it. A good amount of information.

    https://www.visitwaushara.com/
    canada online pharmacy
    canada drugs online
    canada drug pharmacy
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian online pharmacy[/url]

  31. Your comment is awaiting moderation.

    You suggested it fantastically.
    https://www.lunarciel.com/
    buy prescription drugs canada
    top rated canadian pharmacies online
    best online pharmacies canada
    [url=https://www.interlandchemie.com//]mexican pharmacies shipping to usa[/url]

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot. I value it.
    https://www.waltcoexpress.com/
    best canadian mail order pharmacies
    canada pharmacy
    drug costs
    [url=https://www.visitwaushara.com//]london drugs canada[/url]

  33. Your comment is awaiting moderation.

    You actually explained that exceptionally well!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian cialis
    canadianpharmacy
    approved canadian pharmacies online
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]northwest pharmacy[/url]

  34. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Cheers!
    https://www.dunamisproductions.com/
    cheap canadian drugs
    global pharmacy canada
    pharmacy prescription
    [url=https://www.visitwaushara.com//]canadian drugs[/url]

  35. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. I enjoy it!
    https://www.interlandchemie.com/
    drugstore online
    mexican pharmacies shipping to usa
    drugs from canada
    [url=https://www.lunarciel.com//]canada pharmacy online[/url]

  36. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! Lots of postings.

    https://www.dunamisproductions.com/
    pharmacy online
    canadian online pharmacy
    best online pharmacies no prescription
    [url=https://www.lunarciel.com//]canada pharmaceutical online ordering[/url]

  37. Your comment is awaiting moderation.

    You actually mentioned that fantastically!
    https://www.waltcoexpress.com/
    no prior prescription required pharmacy
    london drugs canada
    online drugstore
    [url=https://www.waltcoexpress.com//]canadian pharmacies-24h[/url]

  38. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot! Valuable information!
    https://www.waltcoexpress.com/
    online pharmacy usa
    canada drug
    trust pharmacy canada
    [url=https://www.visitwaushara.com//]canadian pharmacies[/url]

  39. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put. Thanks a lot!
    https://www.lunarciel.com/
    canadapharmacy com
    canada pharmacy online
    prescription cost
    [url=https://www.dunamisproductions.com//]aarp approved canadian online pharmacies[/url]

  40. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! Ample data!

    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    pharmacy near me
    online pharmacies canada
    canadian pharmacies without prescriptions
    [url=http://canadianpharmacyntx.com//]global pharmacy canada[/url]

  41. Your comment is awaiting moderation.

    Seriously many of great data.
    https://nicktambone.com/
    prescription cost comparison
    online pharmacies canada
    canada pharmacy no prescription
    [url=http://www.canadianpharmacymsn.com//]canadian pharmacies without an rx[/url]

  42. Your comment is awaiting moderation.

    You said it adequately..
    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    online pharmacy no prescription needed
    canada pharmaceuticals online
    canadian rx
    [url=http://canadianpharmaciesnnm.com//]london drugs canada[/url]

  43. Your comment is awaiting moderation.

    Valuable write ups. Many thanks!
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    canada online pharmacies
    canadian pharmacies online
    canada pharmacy online
    [url=http://canadianpharmaciescubarx.com//]canadian drugs[/url]

  44. Your comment is awaiting moderation.

    Regards! A lot of stuff.

    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    pharmacy online
    top rated canadian pharmacies online
    ed meds online
    [url=http://canadianpharmacymim.com//]canadian online pharmacies[/url]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir