Sokollu Mehmed Paşa

Sokollu Mehmed Paşa Osmanlı Türkçesi: سوکلو محمد پاشا, Sırp-Hırvatça: Mehmed-paša Sokolović, Sırpça: Мехмед Соколовић ya da gerçek adıyla  Bayo Sokoloviç (Mahlasıyla Tavil; 1505 – 11 Ekim 1579), I. Süleyman döneminde Osmanlı donanmasının Kaptan-ı Deryalığı ve yine I. Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde toplam 14 yıl, 3 ay, 17 gün Osmanlı Devleti‘nin sadrazamlığınıyapmış Boşnak[1] asıllı bir Osmanlı devlet adamıdır. I. Süleyman’ın son vezir-i azamı olmuştur. Hem Osmanlı İmparatorluğu‘nun zirvede bulunduğu dönemi simgelemesi itibariyle hem de icraatları, projeleri ve kişiliği sayesinde en büyük Osmanlısadrazamlarından biri kabul edilir. İki metreyi aşan boyu ile aynı zamanda en uzun boylu Osmanlı sadrazamı idi.


Sadrazamlıktan önceki hayatı

1505 yılında Vişegrad kadılığındaki Rudo kasabasına uzak olmayan (Osmanlı idaresi altında iken Sokol olarak adlandırılan)Sokoloviçi ↔ adı Bayo Sokoloviç‘di.[2] Bu nedenle Balkan halkları arasında Mehmed Paşa Sokoloviç olarak anılır. Vaftiz edilirken Bayo adı takılmıştı. Babasının adı Dimitriye’ydi. Dimitriye’nin bir kızı ve Sırp tarihçilerine göre üç, Türk yazarlarına göre ise iki oğlu daha vardı.[2] 1519 yılında devşirme sistemi ile çocuk yaşta Edirne Sarayına getirilmiş, Mehmed adı verilerek Türk ve Müslümankültürü ile yetiştirilmiştir. Ardından İstanbul‘a gönderildi. Topkapı Sarayı‘nın Enderun bölümünde çeşitli görevlerde bulundu. 1541’deKapıcıbaşılığa yükseldi. 1546’da saray hizmetlerinde başarılı olanların dış göreve atanmaları yolundaki gelenek uyarınca Kaptan-ı Derya‘lığa getirildi. Görevde iken Trablusgarp Seferi‘ne katıldı, İstanbul Tersanesini genişletti ve yeniledi. 1549’da vezirliğe yükselerek Rumeli Beylerbeyliğine atandı.

Avusturya ile 1547’de imzalanan barış antlaşmasının bozulması üzerine Sokollu Mehmed Paşa 1551’de Erdel üzerinde yapılacak seferin komutanlığına getirildi. 80.000 kişilik orduyla Erdel‘e giren Sokollu Mehmed Paşa önemli kaleleri aldı, ama Temeşvar Kuşatmasında başarılı olamayarak geri çekildi. Temeşvar 1552’de, Macaristan serdarlığına atanan Kara Ahmet Paşa ile alınabildi.

I. Süleyman 1553’te Sokollu Mehmed Paşa’yı Rumeli askerlerinin başında Anadolu‘ya gönderdi. Aynı yıl başlayan Nahçıvan Seferinde Sokollu komutasındaki Rumeli askerleri büyük başarı gösterdiler. Sefer dönüşünde Sokollu üçüncü kez vezirliğe yükselerek kubbealtı vezirleri arasına katıldı. Sokollu Mehmed Paşa, Süleyman’ın oğulları arasındaki mücadeleler sırasında da hep Selim‘in yanında oldu. Nitekim taht mücadelesini Selim kazandı. Semiz Ali Paşa‘nın sadrazamlığa yükselmesiyle ikinci vezir olan Sokollu, onun 1565’de ölmesiyle sadrazamlığa getirildi. Yaşı hayli ilerlemiş olan Süleyman çok güvendiği Sokollu’ya geniş yetkiler vermişti. 1561’de üçüncü vezir iken Süleyman’ın torunu ve Sultan II. Selim’in kızı Esmehan Sultan ile evlendi.


Sadrazamlık dönemi

Bu tarihten ölümüne kadarki 15 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu’nun idaresini fiilen elinde tuttu. I. Süleyman‘ın son seferi olan Zigetvarkalesi fethini, padişah öldükten sonra o idare etti. Süleyman’ın ölümünü askerden II. Selim gelinceye kadar saklayarak onu tahta çıkarmayı başardı. II. Selim döneminde sürekli sadrazamlıkta kaldı ve devlet işlerini idare etti. Sokollu 1568’de Avusturya ile 8 yıl süren bir barış antlaşması imzaladıktan sonra doğuya yöneldi. Amacı Osmanlı egemenliğini Asya‘da ve doğu denizlerinde de güçlendirmekti. Portekiz‘inHint Okyanusu‘ndaki artan etkinliğine karşın Kızıldeniz, Umman Denizi ve Basra Körfezi‘ndeki Osmanlı gemilerinin sayılarını attırdı.Hindistan ve Endonezya ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı. Sokollu ayrıca Tunus‘u Osmanlı himayesi altına sokarak, Kuzey Afrika‘yı da denetlemek istiyordu. Ama Piyale Paşa ve Lala Mustafa Paşa gibi karşıtların etkisiyle Divan 1570’de Kıbrıs‘ın alınması kararını aldı. Sokollu Venediklilere karşı böyle bir savaşın Avrupa‘yı kendilerine karşı birleştireceği görüşündeydi. Ama Lala Mustafa Paşa Divan’a uyarak 1571’de Kıbrıs‘a çıktı. Haçlı Donanması’nın misillemesinde Osmanlı donanması İnebahtı‘nda yenildi. Alınan ağır yenilgi karşısında Osmanlılara gelen bir Venedik elçisine “Biz sizden Kıbrıs‘ı alarak kolunuzu kestik, siz ise donanmamızı yenmekle yalnızca sakalımızı kestiniz; unutmayın ki, kol bir daha yerine gelmez, ama sakal eskisinden de gür çıkar.” dedi. Gerçekten de Sokollu’nun dediği oldu ve Venedikliler barış istemek zorunda kaldılar. Daha sonra Osmanlı Donanması Tunus‘u İspanyollardan aldı.


Ölümü

Sokollu 1574’te ölen II. Selim’in yerine geçen III. Murad döneminde de sadrazamlığını sürdürdü. Fakat artık eski gücü yoktu çünkü padişah da artık onun karşıtlarıyla işbirliği halindeydi. Sokollu yine de bazı siyasal başarılara imza attı. Fas‘ı Portekiz akınlarından kurtardı, Avusturya‘nın saray içine dönük oyunlarını etkisiz hale getirdi. Fakat baskılar artık iyice artmıştı, amcasının oğlu Budin Beylerbeyi Sokullu Mustafa Paşa sudan bir nedenle idam edildi. Sokollu Mehmed Paşa, 11 Ekim 1579 tarihinde derviş kılığındaki biri tarafından bir ikindi divanı çıkışında kalbinden hançerlenerek ağır yaralandı. Ağır yaralarından dolayı Sokollu bir süre sonra öldü. Eyüp‘te bulunan türbesine defnedildi. Sadrazamın katili konuşturulamadı ve ertesi gün öldürüldü. Sokullu’yu öldüren kişi görünüşte timarlarının azaltılmasından şikayetçi olan bir Boşnak olduğu iddia edilmiştir. Ancak bazı araştırmacılar suikastta yıllar önce şeyhleri Hamza Bâli’ nin idam edilmesinin intikamını almak isteyen Hamzavîler’in rolü olduğunu iddia etmektedir. Ayrıca sadrazamdan kurtulmak istediği düşünülen III. Murad’ın da suikastın arkasında olduğu iddiaları vardır. [3]

Sokollu Mehmed Paşa 14 yıl süren sadrazamlığı boyunca usta bir siyasetçi olarak öne çıkmış, birçok askeri ve siyasal başarının elde edilmesinde birinci derecede rol almıştır. 60 yıllık devlet hizmeti sırasında da hiçbir görevinden alınmamış, daima bir üst göreve atanmış olması da ayrı bir özelliğidir. Sokollu bir tanesi İstanbul’da, diğerleri Lüleburgaz,Havsa (Edirne) ve Payas (Hatay)’ta bulunan beş külliyesi, imparatorluğun hemen her yanına yayılmış eserleri olmuştur.

Don ve Volga ırmakları arasında bir kanal açarak Osmanlı donanmasına Hazar Denizi yolunu açma, Süveyş Kanalı’nı açma, İzmit Körfezi Sapanca Göl Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz’e alternatif bir boğaz açma gibi çağının ötesinde projeleri vardı. Don-Volga kanalı için gerekli işgücü seferber edildi, ancak hava şartları nedeniyle çalışmalar sürdürülemedi. Süveyş Kanalı düşüncesiyle ön adım olarak Sudan zapt edildi. Ancak bu proje de sonuca ulaşamadı. Devlet teşkilatı içinde de önemli düzenlemeler yapmıştır.


Popüler kültürdeki yeri

2011-2014 yılları arasında yayınlanan Muhteşem Yüzyıl adlı dizide Yıldırım Fikret Urağ tarafından canlandırılmıştır.


Kaynakça

  • Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) Osmanlı Devlet Erkânı, İstanbul:Türkiye Yayınevi.
  1. ^ Samarčić, Radovan (2004). At that time, all people of Bosnia were regarded as Bosniaks! Sokollu Mehmet Paşa (3rd ed.) Istanbul: Aralik.ISBN 975-8823-62-0
  2. ^ a b Samarcic, Radovan (1995). Sokollu Mehmet Paşa. Sabah Kitapları. ISBN 975-7238-14-7 s.8.
  3. ^ İslam Ansiklopedisi, Erhan Afyoncu

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa 

Comments

Add a Comment
  1. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing tips. Regards!
    http://viagrapego.com/
    average age of viagra users
    generic viagra 100mg
    cheapest price viagra deliverd uk
    [url=http://viagrapego.com/]generic viagra 100mg[/url]

  2. Your comment is awaiting moderation.

    Great information. Kudos.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    cialis viagra or levitra best viagra generic viagra is a trademark of who [url=http://viagrapego.com/]buy viagra online[/url]
    viagra safe for ladies
    viagra purchase without perscription us pharmacy
    canadian pharmacies nexium viagra
    viagra china
    teenagers viagra
    urethral administration viagra

  3. Your comment is awaiting moderation.

    You made your stand very well..
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    does alka seltzer enhance viagra viagra online order viagra now viagra money order [url=http://viagrapego.com/]generic viagra 100mg[/url]
    viagra buy now pay later
    coke and viagra
    uk mail order viagra
    viagra birthday card printable
    uk biggest viagra case
    viagra smiling bob t shirts

  4. Your comment is awaiting moderation.

    You made your point!
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    viagra no prescription delivered in canada viagra without a doctor prescription how does viagra wook [url=http://viagrapego.com/]viagra pills[/url]
    viagra solid fod
    girl viagra
    damaged by viagra
    retail price for viagra
    viagra availability
    do i need presciption for viagra

  5. Your comment is awaiting moderation.

    Appreciate it. A lot of posts.

    http://viagrapego.com/
    natural viagra for women viagra for sale uk weak indian viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra online[/url]
    find viagra edinburgh sites posted
    one line jokes viagra
    how to remove viagra official site
    new viagra commerical august 2010
    viva viagra wav
    buy viagra online 50mg

  6. Your comment is awaiting moderation.

    Superb content. Thank you!
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    herbal viagra that works viagra for sale uk virtual viagra desktop emoticon [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]viagra online[/url]
    cheep viagra uk
    using less viagra
    cocks in viagra
    viagra approved 1998
    viagra womens
    generic viagra 26 cialis

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. Excellent stuff.
    http://viagrapego.com/
    winter flowering heather viagra viagra 100mg is viagra ok if you drink [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]buy viagra online[/url]
    herbs viagra
    cocaine viagra
    saturday night live viagra commercial
    viagra do and dont
    viagra and jet lag
    viagra commericials

  8. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your point.
    http://viagrapego.com/
    the 7 dwarfs using viagra cartoon buy viagra viagra vitamans [url=http://viagrapego.com/]buy viagra online[/url]
    men over 50 viagra heart condition
    prescrition for viagra
    consumer coplaints against netdr viagra
    viagra price in brighton
    generic viagra compared
    viagra with paypal

  9. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks. I enjoy this!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    can women take viagra and hormones cheap viagra online viagra review [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra for women[/url]
    alternate herbal viagra
    viagra unsuccessful entry
    viagra order online
    generic viagra usa canada
    free sample viagra cialis levitra
    how to obtain viagra samples

  10. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers! I like it.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    viagra and unicure pharmacy buy generic viagra readily available alternatives to viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]buy viagra[/url]
    purchase viagra without a prescription
    hydroxyzine and viagra
    shelf life viagra generic
    viewtopic viagra
    geneic viagra
    viagra levitra cialis comparison

  11. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks. Numerous data.

    http://viagrapego.com/
    viagra stories and pics generic viagra viagra and cannabis [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]generic viagra[/url]
    female viagra drink
    generic viagra canadian pharmacy
    why men without ed use viagra
    viagra free find search sites
    posso usare il viagra per prova
    reasons viagra will not work

  12. Your comment is awaiting moderation.

    Really plenty of wonderful material.
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    effects of viagra on women generic viagra 100mg real viagra cialis levitra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra online[/url]
    viagra in holland
    viagra opposite reaction
    free viagra powered by vbulletin
    viagra approved for
    generic viagra pages edinburgh find
    taking acyclovir and viagra

  13. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa a good deal of beneficial knowledge!
    http://viagrapego.com/
    buy levitra viagra viagra 100mg viagra melanoma [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra online[/url]
    buying viagra online legal
    viagra by prescription
    pills that look like viagra
    viagra ok scuba diving nitrogen
    free viagra 2008 jelsoft enterprises ltd
    target viagra

  14. Your comment is awaiting moderation.

  15. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing facts. Cheers!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    viagra patent lawsuit levitra generic viagra can woman take viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra without a doctor prescription[/url]
    buying us online viagra
    generic viagra and without prescription
    edinburgh viagra mmr find search
    boy viagra
    viagra wire transfer
    sex with viagra orgy

  16. Your comment is awaiting moderation.

    You actually expressed it effectively.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    buy viagra pay with paypal buy viagra online most effective ways to use viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]cheap viagra[/url]
    drug viagra information
    generic viagra australia
    viagra for breathing conditions
    viagra canada
    cost comparison for viagra
    canadian pharmacy for viagra

  17. Your comment is awaiting moderation.

  18. Your comment is awaiting moderation.

  19. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, Good stuff.
    http://viagrapego.com/
    who benefits from viagra generic viagra 100mg silagra pharmacy brand name viagra cumwithuscom [url=http://viagrapego.com/]generic viagra[/url]
    viagra in my bones
    active ingredience viagra
    how frequently can you take viagra
    buy viagra online online a href
    buying real viagra online
    herbal viagra online

  20. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you, Lots of material.

    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    generic viagra pages edinburgh buy viagra online women consume viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra without a doctor prescription[/url]
    wallgreens viagra cost
    picture of pfizer viagra
    viagra doses
    cialis viagra comparisons
    viagra no prescription in usa
    cheap price viagra

  21. Your comment is awaiting moderation.

    You revealed this fantastically!
    http://viagrapego.com/
    viagra buy usa buy viagra viagra online shop [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]generic viagra 100mg[/url]
    get viagra online
    can a younger man use viagra
    subaction showcomments viagra smile remember
    reverse side effects of viagra overdose
    viagra tagament
    is viagra a calcium blocker

  22. Your comment is awaiting moderation.

    Fine material. Thanks!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    herbal viagra alternative maxim viagra 100mg viagra find sites computer search edinburgh [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]cheap viagra[/url]
    viagra lavetra cialis
    enzyte vs viagra
    potency drug viagra
    viagra patent infringement reexam
    viagra vaginal suppositories side effects
    how long will viagras effects last

  23. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos! I like this.
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    greg lang viagra viagra for women name cheap viagra text cheap viagra [url=http://viagrapego.com/]viagra for women[/url]
    viagra with perscription
    boots viagra
    regular use of viagra
    compare levetria and viagra
    forum for viagra
    interfere with viagra

  24. Your comment is awaiting moderation.

    With thanks. An abundance of data.

    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    viagra men buy viagra online generic viagra online reviews [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]viagra for women[/url]
    blue collar tv skit about viagra
    generic viagra and pay pal
    viagra target
    viagra discount coupons
    viagra prices australia
    viagra dose online viagra dose url

  25. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing a good deal of amazing data!
    http://viagrapego.com/
    purchasing viagra in the united kingdom generic viagra 100mg urethral administration viagra [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]viagra online[/url]
    viagra onlkine
    viagra tv commercial viva las vegas
    viagra suppliers uk
    viagra use by women effective
    manufacturer of viagra
    order viagra today

  26. Your comment is awaiting moderation.

    You actually reported this really well.
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    price of viagra without insurance generic viagra online amoxicillin zyrtec no prescription required viagra [url=http://viagrapego.com/]viagra generic[/url]
    viagra cialis levitra candian pharmacy safe
    viagra best price on net msn
    viagra sales growth chart for 2011
    viva viagra songs
    organic viagra
    viagra cut pills in half

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you, Valuable information.
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    viagra free viagra find charles edinburgh cheap viagra viagra offical site [url=http://viagrapego.com/]generic viagra[/url]
    viagra super active australia
    cheap buy viagra
    review viagra super activity
    taking viagra and cialis together
    drug effects more side viagra
    free viagra videos

  28. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. Quite a lot of facts!

    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    viagra end of copyright buy generic viagra purchasing viagra in bali [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]viagra for sale uk[/url]
    comapre viagra and cialis
    viagra and gout
    walgreens viagra
    soft viagra
    viagra pinus size difference testamonials
    better then viagra over the counter

  29. Your comment is awaiting moderation.

    Terrific data. Thanks.
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    buy viagra with cashiers check generic viagra female viagra lloyds pharmacy [url=http://viagrapego.com/]generic viagra 100mg[/url]
    viagra online at
    viagra super ed trial pack
    proper dosage of viagra
    online ordering viagra
    viagra thickening uterus lining
    viagra direction

  30. Your comment is awaiting moderation.

    You explained this very well!
    http://viagrapego.com/
    sildenafil viagra and the heart buy viagra best life viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra generic[/url]
    when women take viagra
    viagra on internet
    gynecology viagra
    female viagra legal
    viagra ed
    free sample of cialisis or viagra

  31. Your comment is awaiting moderation.

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks, Lots of content!

    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    liquid viagra buy viagra online generic viagra tadalafil [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]viagra without a doctor prescription[/url]
    safe viagra dose
    viagra toronto offices address
    the viagra myth
    viagra ethnic discrimination
    viagra and nitrates
    viagra online in canada

  33. Your comment is awaiting moderation.

    Awesome postings. Thanks a lot!
    http://viagrapego.com/
    viagra cialis levitra what’s best viagra without a doctor prescription viagra and nitrates [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]buy viagra online[/url]
    viagra rubbish
    is there a generic viagra
    natural viagra drug
    floater eye problems and viagra
    viagra cialis levitra comparison
    wholesale viagra cheap from america

  34. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely expressed! .
    http://viagrapego.com/
    how to get a viagra prescription viagra online amyl nitrate erection viagra [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]viagra without a doctor prescription[/url]
    female viagra legal
    silagra vs viagra
    keywords cialis levitra sales viagra
    new life generic viagra
    viagra uk online viagra uk url
    young men take viagra

  35. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks! I like it!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    viagra free sites charles linskaill viagra generic sustitutos naturales de viagra [url=http://viagrawithoutadoctorsntx.com/]generic viagra online[/url]
    make cum taste better viagra
    viagra and dibeties
    penegra generic viagra silagra penegra cumwithuscom
    female viagra facts
    runny nose and viagra
    viagra serotonin

  36. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing knowledge. Kudos!
    http://viagrawithoutadoctormsn.com/
    net doctor group viagra viagra online viagra online generic [url=http://viagrapego.com/]viagra without a doctor prescription[/url]
    buy generic viagra cialis levitra
    viagra buy price
    young viagra useage
    pfizer viagra new indication approval
    generic viagra caverta cialis cheap
    viagra supplier us pharmacy

  37. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, Great stuff!
    http://viagrawithoutadoctorsntx.com/
    viagra vs and prozac buy viagra new life generic viagra [url=http://viagrawithoutadoctormsn.com/]viagra 100mg[/url]
    viagra 34434 buy
    viagra side effects addiction
    calcium chanel blocker and viagra
    can viagra 100mg be too much
    alcohol viagra
    viagra and antifungals

  38. Your comment is awaiting moderation.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir