Topal Osman Paşa

Topal Osman Paşa, (d. 1663? Mora – ö. 1733, Kerkük), I. Mahmut saltanatında 21 Eylül 1731 – 12 Mart 1732 tarihleri arasında altı ay iki gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.


Hayatı

Mora‘da yerleşik bir Türk ailesindendir. Babasi Konya asıllı ama Mora’ya yerleşmiş olan Bekir Ağa’dır.[1]İstanbul‘a gelince sarayda koz bekçileri ocağına kaydedilmiş bir süre hizmet verdikten sonra pandolbaşı olarak saray bahçelerinde görev yapmıştır. [2] 21 yaşında padişah emriyle denizden Mısır‘a gitmekkte iken Mısır sahili açıklarinda bir İspanyolkorsan gemisi tarafından esir edilerek Malta‘ya götürülmüştür. Bu arada bacağıgndan yaralanmış hayatinin sonuna kadar kötürüm kalmis ve lakabi “topal” olmuştur. Fidyesi ödendikten sonra, Malta liman komutani bir Fransiz’in himmetiyle, bir Fransız gemisiyle Dimyat‘a götürülüp serbest bırakılmıştir [3]

1711’de Prut Savaşı‘ne katılmıştır. 1714’de Mora‘da Martalosbaşılık yapmış; 1715-1718 Osmanlı-Avusturya-Venedik Savaşı‘nda Mora’nın Venediklilerden geri alınması savaşında başarılı hizmet görmüştür. Mora seferinde Korent şehirine yapılan taarruzu yönetmiştir. 1715’te beylerbeyi olarak Turhala mutasarrıflığına; 1716’da Mora Seraskerliğine tayin oldu. Avusturya ve Venedik ile devam eden savaşta bir Venedik fırkateynini mürettebatıyla esir aldığı için Preveze ve Dubnice tarafları da idaresine verildi. 1718’de İnebahtı muhafızlığına getirildi. 1718 Pasarofça Antlaşması’ndan sonra Mart 1718 Bosna Valisi, ardından İnebahtı Muhafızlığı , 1721’de Rumeli Valisi, Ağustos/Eylül 1727’de tekrar Bosna valisi; Ocak-Şubat 1728’de Vıdın valisi yapıldı.[2] 1731’e kadar Arnavutluk ve Selanik‘i kaza kaza gezerek eşkıya teftişi de yaptı.

21 Eylül 1731‘de İstanbul‘a gelerek mühr-i humayunu teslim aldı. 5 ay gibi kısa bir süre sadrazamlık yaptı. Bu sadrazamlık sırasında 1730-1732 Osmanlı-İran Savaşı‘nda Osmanlı ordusu üstünlük kazanmaya başladı. Ocak 1732’de Safeviye saltanatından Tahmasp Şah’ın idaresinde bulunan İran’la Ahmet Paşa Antlaşması imzalandı.

Sadâretinde narh hususunda gayetle dikkat etmiştir.

Aynı dönemde Fransız asıllı Comte de Bonneval Ahmet adını alarak din değiştirmiş ve İstanbul’a getirtilerek surat topçusu, humbaracı ocağının reformuma görevlendirilmiştir. 12 Mart 1732’de Topal Osman Paşa yaklaşık 68 yaşında iken ihtiyarlığı ve halsizliğinden dolayı istifa etti.[1]

O yıl Trabzon Valiliği’ne atandı. Ocak 1732 Ahmet Paşa Antlaşması ne Osmanlıları ne de İranlıları memnun etmemişti. 1733’te İran’da Tahmasp’in Safaviye saltanatını temin etmiş olan “Tahmasp Kulu Han” yani Nadi Han bu antlaşmadan hoşlanmamıştı. Afganlarla yaptığı savaştan İsfahan‘a geri dönüp Şah Tahmasp’i İran tahtından indirip İran’da iktidarı tamamen ele geçirdi. Nadir Han Osmanlı Bağdat valisi olan Ahmet Paşa’ya bir mektupla Ahmet Paşa Antlaşması‘nı kabul etmediğini ve Osmanlı-İran savaşının devam ettiğini bildirdi. Osmanlı Devleti hemen harekete geçti ve 1735-1736 Osmanlı-İran Savaşı başladı. [4]

Nadir Han Kerkük üzerinden Bağdad’a yürümeye başladı ve 100.000 kişilik bir ordu ile Bağdad önüne geldi. Irak cephesi seraskeri olan Bağdad valisi Ahmed Paşa idi ve Bağdad ‘da kuşatma altında kalınca bu cephe serdarlığını yapamaz oldu. Bunun için Osmanlı Bağdad kuşatmasını kırmak için 1735’de Erzurum Valisi olan Topal Osman Paşa Tiflismuhafızı tayin edildi ve İran seraskeri yapıldı. Topal Osman Paşa 100.000 kişilik bir Osmanlı ordusuyla güneye inip Kerkük’ü geçip Samerar adlı bir mevkide İran ordusuna yaklaştı. Nadir Han Bağdad etrafında 12.000 kişilik bir birlik bırakarak 70.000 kadar büyük bir ordu ile Topal Osman Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunu karşılamaya koyuldu. 20 Temmuz 1633’de Bağdad’a yürüyüşle 12 saat uzaklıkta Docum (Düleyicik) mevkinde iki ordu “Docum Muharebesi”‘ne girişti. 9 saat süren bir savaştan sonra Topal Osman Paşa ve Osmanlı ordusu galip geldi. İranlı Nadir Han yaralı olarak kaçmayı başardı. Osmanlı ordusu büyük miktarda İran savaş levazimatı eline geçirdi. Bağdad’ı 6-7 ay kuşatan İran birlikleri de çekilmeye zorlandılar ve de Bağdad kuşatmadan kurtarıldı. [4]

Bağdad’ın kurtarılmasından sonra Ahmed Paşa İran seraskerliğini kabul etmedi. Topal Osman Paşa İran seraskeri ve Ahned Paşa’da Bağdad valisi kaldı. Topal Osman Paşa hasta idi seraskerlikten affını istedi. Kasım sonunda Sultan I. Mahmud onu takdir eden fermanlarr yollayarak seraskerlikte devam etmesini sağladı.[4]

Nadir Han “Docum Muharebesi”‘nde mağlup olmuş; büyük zayiat vermiş ve Hamedan’a çekilmişti. Fakat savaşdan vazgeçmemişti. Önce Musul tarsfina bir taaruz yoklaması yaptı. Sonra güya barış müzakereleri için haberler gönderdi. Ama yeni bir hücuma hazırlığa devam etti. [4]

Osmanlı ordusu ilkbaharda yeniden toplanmak üzere terhisler yapmış zayıf ve dağınık halde Kerkük önlerinde bir ordugahta bulunmakta idi. Nadir Han bunu fırsat bilerek Kerkük önünde dağınık halde kampta bulunan Osmanlı ordusuna bir baskın taaruza geçti. Kasım 1733’de yapılan “Kerkük Muharebesi”‘nde Osmanlı güçleri bozuldu. Osmanlı İran seraskeri bu muharebede savaşarak şehit oldu. [4]

Onu öldüren İranlı Allahyar Beig Geraylı adlı komutan paşanın başını kesip Nadir Şah’a sundu. Cenazesi Kerkük’te bulunan İmam Kasım Camii mezarlığındaki türbesinde gömülüdür.[1]


Eserleri

Kaynaklarda Topal Osman Paşa’nın Mora‘da Tripoliçe şehrinde çarşı içinde bir camii yaptırdığını bildirirler.


Değerlendirme

Sicill-i Osmani onu şöyle değerlendirir:[2]

Görüş sahibi, tedbirli, cesur ve yiğitti.

Osmanlılar Ansiklopedisi onu “tedbirli bir vezir” olarak görmektedir.


Kaynakça

  1. ^ a b c <Yaşaroğlu, Kamil “Osman Paşa (Topal)” (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.414 ISBN:975-08-0072-9
  2. ^ a b c Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN:975-333-0383 C.III s.428 [1]
  3. ^ “Topal Othman Pasha” Encyclopedia of Islam C.X. s.554-556
  4. ^ a b c d e Uzunçarsılı, İsmail Hakkı (1995), Osmanlı Tarihi İV. Cilt 1. Kısım:Karlofça Antlaşmasından XVİİİ. Yüzyılın Sonlarına Kadar Ankara:Türk Tarih Kurumu (5. Baskı) ISBN 975-16-0015-4n s.223-226

Dış bağlantılar

  • Buz, Ayhan (2009) ” Osmanlı Sadrazamları”, İstanbul: Neden Kitap, İŞBN 978-975-254-278-5
  • Danışmend, İsmail Hâmi (1971),Osmanlı Devlet Erkâni, İstanbul: Türkiye Yayınevi.
  • Yasaroğlu, Kamil “Osman Paşa (Topal)” (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.414 İŞBN:975-08-0072-9
  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları İŞBN:975-333-0383 C.III s.428 [2]
  • “Topal Othman Pasha” Encyclopedia of Islam C.X. s.554-556
Önce gelen:
Kabakulak İbrahim Paşa
Osmanlı Sadrazamı
21 Eylül 1731 – 12 Mart 1732
Sonra gelen:
Hekimoğlu Ali Paşa

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Topal_Osman_Pa%C5%9Fa

1 Comment

Add a Comment
  1. Bu kıymetli bilgiler için çok teşekkür ediyorum
    Topal Osman Paşa altı nesil ( Namık Kemal soyu) geriden büyük babam olduğundam benim için son derece önemli bir kaynak olmuştur.
    Sonsuz teşekkürler
    Sevil Etili

  2. Your comment is awaiting moderation.

    You actually revealed it perfectly.
    https://www.lunarciel.com/
    discount pharmaceuticals
    canadian pharmaceuticals online
    canadian discount pharmacy
    canadian drugs

  3. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! Ample forum posts.

    https://www.visitwaushara.com/
    canadian pharmacies that ship to us
    canadian pharmacies
    pharmacy online mexico
    canadian pharcharmy

  4. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible plenty of beneficial information!
    https://www.lunarciel.com/
    prescription prices comparison
    canadian pharmacies that ship to us
    canadian pharmacy king
    canada drugs online

  5. Your comment is awaiting moderation.

    You said it superbly!
    https://www.visitwaushara.com/
    best price prescription drugs
    trust pharmacy canada
    online canadian pharmacies
    canadian cialis

  6. Your comment is awaiting moderation.

    You suggested this superbly.
    https://www.visitwaushara.com/
    online pharmacy reviews
    canada online pharmacies
    canada online pharmacy
    canadian pharmacies without an rx

  7. Your comment is awaiting moderation.

    Thank you. Quite a lot of tips!

    https://www.visitwaushara.com/
    canadian pharmacies top best
    canadianpharmacy
    prescription drug
    canadian pharmaceuticals online

  8. Your comment is awaiting moderation.

    You actually stated that very well.
    https://www.visitwaushara.com/
    drug stores near me
    online pharmacies canada
    pharmacy online store
    canadian pharmaceuticals online

  9. Your comment is awaiting moderation.

    You made your point very effectively!.
    https://www.dunamisproductions.com/
    prescription cost
    canadian pharmacies-24h
    canadian pharmacy viagra brand
    canada drug

  10. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot, A lot of write ups.

    https://www.waltcoexpress.com/
    drug costs
    canadianpharmacy
    cialis canadian pharmacy
    online pharmacies of canada

  11. Your comment is awaiting moderation.

    Awesome stuff, Thanks!
    https://www.interlandchemie.com/
    price prescription drugs
    global pharmacy canada
    canadian drugstore
    online pharmacies of canada

  12. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing facts. Kudos!
    https://www.dunamisproductions.com/
    candrugstore com
    canada drugs online
    mail order pharmacies
    canadian pharmacies

  13. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos. Valuable information!
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian pharmacy viagra
    canadian pharmacies
    international pharmacies that ship to the usa
    online pharmacies of canada

  14. Your comment is awaiting moderation.

    Very good info. Thanks!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacy reviews
    canada pharmaceuticals online
    mexican pharmacies online
    north west pharmacy canada

  15. Your comment is awaiting moderation.

    You definitely made the point!
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian pharmacy king
    canadianpharmacy
    top rated online canadian pharmacies
    canadian pharmacies online

  16. Your comment is awaiting moderation.

    Useful advice. Kudos.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canada pharmacies without script
    canada pharmacy
    canada pharmacies online pharmacy
    canada drugs

  17. Your comment is awaiting moderation.

    Perfectly spoken genuinely. !
    https://www.lunarciel.com/
    canadian online pharmacy
    canadian online pharmacy
    canada pharmacy online no script
    canadianpharmacy

  18. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic content. Many thanks.
    https://www.lunarciel.com/
    top rated canadian pharmacies online
    canadian pharmacy online
    canadian drugs without prescription
    top rated canadian pharmacies online

  19. Your comment is awaiting moderation.

    You actually reported this very well.
    https://www.lunarciel.com/
    overseas pharmacies
    canadian pharmacies online
    prescription prices comparison
    aarp approved canadian online pharmacies

  20. Your comment is awaiting moderation.

    Useful write ups. Regards!
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadian prescription
    canadian pharmacies
    visit poster’s website
    canadian online pharmacies

  21. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made your point!
    https://www.visitwaushara.com/
    best non prescription online pharmacies
    canadianpharmacy
    buy prescription drugs online
    canadian online pharmacies

  22. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa quite a lot of good facts.
    https://www.interlandchemie.com/
    approved canadian pharmacies online
    london drugs canada
    best online pharmacies canada
    canadian pharmaceuticals online

  23. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos! I like this!
    https://www.visitwaushara.com/
    prescription drugs without doctor approval
    canadian pharmacies-24h
    get prescription online
    global pharmacy canada

  24. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks, Good stuff.
    https://www.lunarciel.com/
    canadadrugs
    canadian pharmacy
    canadian drugs
    online pharmacies of canada

  25. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, Fantastic stuff!
    https://www.lunarciel.com/
    cheap canadian drugs
    northwest pharmacy
    prescription drug cost
    online pharmacies of canada

  26. Your comment is awaiting moderation.

    Whoa all kinds of helpful tips!
    https://www.visitwaushara.com/
    online canadian pharmacies
    canada online pharmacies
    best online international pharmacies
    top rated canadian pharmacies online

  27. Your comment is awaiting moderation.

    Fantastic forum posts. With thanks!
    https://www.interlandchemie.com/
    canada pharmacy
    canadian pharmacies-24h
    us pharmacy no prior prescription
    north west pharmacy canada

  28. Your comment is awaiting moderation.

    You actually mentioned that wonderfully!
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian drugstore online
    mexican pharmacies shipping to usa
    discount pharmaceuticals
    canada pharmacy

  29. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing material. Many thanks!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian prescription
    canadian pharmacy
    international pharmacy
    canada drugs online

  30. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! A good amount of information.

    https://www.dunamisproductions.com/
    canadian prescriptions
    canadian pharmacies-24h
    online pharmacy reviews
    canadian pharmacies-24h

  31. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your point!
    https://www.lunarciel.com/
    best price prescription drugs
    top rated canadian pharmacies online
    pharmacy prices compare
    online pharmacies of canada

  32. Your comment is awaiting moderation.

    Regards, I value this.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadian pharma companies
    canada online pharmacies
    prescription drugs without prior prescription
    canada online pharmacies

  33. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thanks.
    https://www.waltcoexpress.com/
    drugs from canada
    london drugs canada
    mexican pharmacy online
    canadian online pharmacies

  34. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos! Useful information.
    https://www.dunamisproductions.com/
    cheap prescription drugs
    online pharmacies canada
    compare prescription prices
    canadian pharmacy online

  35. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said this well.
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacy viagra
    canada drugs
    cialis online
    online pharmacies of canada

  36. Your comment is awaiting moderation.

    Fine information. Many thanks!
    https://www.waltcoexpress.com/
    online drugs
    canadian pharmacies that ship to us
    canadian pharmacies
    northwest pharmacy

  37. Your comment is awaiting moderation.

    Regards, Excellent information.
    https://www.waltcoexpress.com/
    international pharmacy
    northwestpharmacy
    online pharmacies canada
    canadian pharmacies that ship to us

  38. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said this perfectly!
    https://www.interlandchemie.com/
    mail order pharmacy
    trust pharmacy canada
    pharmacy online mexico
    northwest pharmacy

  39. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said it effectively!
    https://www.lunarciel.com/
    drug costs
    canada drugs
    top rated canadian pharmacies online
    online pharmacies of canada

  40. Your comment is awaiting moderation.

    You mentioned it really well.
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadapharmacy
    canadian pharmacies online
    pharmacy drug store
    canadian drugs

  41. Your comment is awaiting moderation.

    You actually mentioned that really well!
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadian mail order pharmacies
    canada pharmaceuticals online
    trusted overseas pharmacies
    canadian pharmacies without an rx

  42. Your comment is awaiting moderation.

    Truly lots of beneficial facts.
    https://www.waltcoexpress.com/
    prescription cost
    mexican pharmacies shipping to usa
    approved canadian pharmacies online
    canadianpharmacy

  43. Your comment is awaiting moderation.

    You’ve made the point.
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian pharmacy meds
    canadian pharmacies
    canada online pharmacies
    canadianpharmacy

  44. Your comment is awaiting moderation.

    You suggested it very well!
    https://www.waltcoexpress.com/
    prescription drugs without doctor approval
    northwestpharmacy
    prescription drugs canada
    london drugs canada

  45. Your comment is awaiting moderation.

    You have made your position pretty clearly!.
    https://www.waltcoexpress.com/
    mexican pharmacies online
    canada pharmaceuticals online
    canadian pharmacies shipping to usa
    canadian pharmacy online

  46. Your comment is awaiting moderation.

    Really lots of very good information.
    https://www.waltcoexpress.com/
    drug price
    canadian pharmacies-24h
    pain meds online without doctor prescription
    global pharmacy canada

  47. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Kudos!
    https://www.dunamisproductions.com/
    prescription cost
    canada drugs
    canadian pharmacies without prescriptions
    canadian pharmaceuticals online

  48. Your comment is awaiting moderation.

    Tips effectively applied.!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacy no prescription
    canada pharmaceuticals online
    pharmacy canada
    canadian pharmacy online

  49. Your comment is awaiting moderation.

    Cheers, I value this!
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadian family pharmacy
    north west pharmacy canada
    drug price
    canadian online pharmacy

  50. Your comment is awaiting moderation.

  51. Your comment is awaiting moderation.

    Very good advice. Appreciate it!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian pharmacy viagra
    northwestpharmacy
    legitimate online pharmacies
    trust pharmacy canada

  52. Your comment is awaiting moderation.

    You said this really well!
    https://www.visitwaushara.com/
    canadian online pharmacies prescription drugs
    online pharmacies canada
    canadian viagra
    canadian pharmacies-24h

  53. Your comment is awaiting moderation.

    You actually reported this really well.
    https://www.interlandchemie.com/
    canadian pharmacies online
    canadian cialis
    global pharmacy canada
    canadian drugs

  54. Your comment is awaiting moderation.

    Nicely put, Thanks a lot!
    https://www.lunarciel.com/
    prescription drugs canada
    london drugs canada
    best online international pharmacies
    northwest pharmacy

  55. Your comment is awaiting moderation.

    Truly quite a lot of fantastic advice!
    https://www.waltcoexpress.com/
    canadian pharmacy 365
    canadian pharmacies online
    prescription drug assistance
    canadian online pharmacies

  56. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! I appreciate this!
    https://www.visitwaushara.com/
    pharmacy online mexico
    canada pharmaceutical online ordering
    get prescription online
    canada drugs

  57. Your comment is awaiting moderation.

    This is nicely expressed! .
    https://www.dunamisproductions.com/
    canadadrugs.com pharmacy
    global pharmacy canada
    online canadian pharmacies
    canadian online pharmacies

  58. Your comment is awaiting moderation.

    You actually suggested that really well!
    https://www.waltcoexpress.com/
    cheap prescription drugs
    canadian pharmacy online
    walmart pharmacy price check
    north west pharmacy canada

  59. Your comment is awaiting moderation.

    Valuable stuff. Regards.
    https://www.lunarciel.com/
    canada drug pharmacy
    canada pharmacy online
    cheap prescription drugs online
    aarp approved canadian online pharmacies

  60. Your comment is awaiting moderation.

    Regards. Very good stuff!
    https://www.lunarciel.com/
    legitimate online pharmacies
    northwest pharmacy
    pharmacy cost comparison
    global pharmacy canada

  61. Your comment is awaiting moderation.

    Kudos, Great stuff!
    https://www.lunarciel.com/
    canadian rx pharmacy online
    aarp approved canadian online pharmacies
    online discount pharmacy
    canada online pharmacies

  62. Your comment is awaiting moderation.

    Fine posts. Many thanks.
    https://www.lunarciel.com/
    prescription drug cost
    canadian pharcharmy
    best canadian online pharmacy
    canada drugs online

  63. Your comment is awaiting moderation.

    Thanks a lot. Ample forum posts!

    https://www.waltcoexpress.com/
    online canadian pharcharmy
    aarp approved canadian online pharmacies
    canadian online pharmacy reviews
    canadian pharmaceuticals online

  64. Your comment is awaiting moderation.

    You actually said this terrifically!
    http://canadianpharmacyntx.com/
    walgreens pharmacy
    canada drugs
    discount pharmacy
    canada pharmacy

  65. Your comment is awaiting moderation.

    Many thanks! Lots of forum posts!

    http://canadianpharmaciescubarx.com/
    prescription drug
    northwest pharmacy
    mail order pharmacies
    global pharmacy canada

  66. Your comment is awaiting moderation.

    Amazing a good deal of amazing material.
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    board of pharmacy
    global pharmacy canada
    canada pharmacies
    aarp approved canadian online pharmacies

  67. Your comment is awaiting moderation.

    You actually explained that terrifically!
    http://canadianpharmaciesnnm.com/
    legitimate canadian mail order pharmacies
    northwest pharmacy
    prescription pricing
    canada online pharmacies

  68. Your comment is awaiting moderation.

    Appreciate it, A good amount of content!

    http://canadianonlinepharmacynnm.com/
    online pharmacy no prescription
    canadian pharmacies
    canadian pharmacy
    canada pharmacy

  69. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible lots of useful knowledge.
    https://nicktambone.com/
    no prescription online pharmacy
    canada drug
    canadapharmacyonline.com
    canadian pharmacy online

  70. Your comment is awaiting moderation.

    Incredible loads of amazing tips.
    http://talahicc.com/
    buy prescription drugs online
    canada drugs
    best canadian mail order pharmacies
    canada drugs online

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir