Bir \u00fclkenin geli\u015fmi\u015fli\u011fi \u015fehirlerin d\u00fczeniyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. \u015eehirleri ne kadar d\u00fczenli ise bir \u00fclke o kadar geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmeye a\u00e7\u0131k demektir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fehirle\u015fme \u00f6nemli yer tutar. \u0130nsanlar yerle\u015fik hayata ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan beri teknolojileri, kurduklar\u0131 \u015fehirlere g\u00f6re geli\u015fim g\u00f6stermi\u015ftir. \u015eehirlerin d\u00fczenleri artt\u0131k\u00e7a insanlar\u0131n da medeniyetleri ve \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131klar\u0131 artar.<\/p>\n\n\n\n
Geli\u015fmi\u015f toplumlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fehirlerinin de geli\u015fmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Geri kalm\u0131\u015f toplumlarda ise \u015fehirlerinin bozuk d\u00fczende oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Orta halli toplumlarda da yine \u015fehirlerinin orta halli oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu bize toplumun geli\u015fmi\u015fli\u011fi ile \u015fehirlerin geli\u015fmi\u015fli\u011fi aras\u0131nda bir do\u011fru orant\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi \u00fczerinde durulmas\u0131 \u00f6nemli bir konu \u015fu olmal\u0131d\u0131r. Toplumun geli\u015fmi\u015fli\u011fi mi \u015fehirleri geli\u015ftirip g\u00fczelle\u015ftiriyor yoksa \u015fehirlerin d\u00fczenlili\u011fi ve ilerleyi\u015fe uygun olu\u015fu mu toplumu geli\u015ftiriyor? Bunu tam olarak kavray\u0131p \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde geli\u015fmi\u015fli\u011fi ve \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fmay\u0131 neyin engelledi\u011fini anlayabilece\u011fiz. Bu engelleri kald\u0131r\u0131p, yolumuza devam edip insanl\u0131k tarihindeki y\u00fckseli\u015fimizi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnya \u00fczerindeki \u015fehirler ve devletlerin geli\u015fmi\u015flikleri incelendi\u011finde \u015fehirleri d\u00fczg\u00fcn olan devletlerin \u015fehirleri d\u00fczg\u00fcn olmayanlara g\u00f6re daha geli\u015fmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n
\u015eehirlerin geli\u015fmi\u015fliklerini etkileyen unsurlardan en \u00f6nemlisi co\u011frafi yap\u0131s\u0131 topografyas\u0131d\u0131r. Arazisi d\u00fczg\u00fcn olan \u015fehirlerin yerle\u015fimi d\u00fczenli olmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yollar\u0131n \u00f6n\u00fcne tepeler, yoku\u015flar ve ini\u015fler \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r ve yollar cetvelle \u00e7izilmi\u015f d\u00fcz bir \u00e7izgi olarak olu\u015fturulmaktad\u0131r. \u015eehirlerin ana olu\u015fum ve d\u00fczenlenme yap\u0131s\u0131n\u0131 yollar olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in yollar\u0131 d\u00fczg\u00fcn \u015fehirler yerle\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan da d\u00fczenli olmaktad\u0131r. Bunlara genel olarak \u00f6rnek verecek olursak ovalarda kurulan \u015fehirlerden bahsedebiliriz. Da\u011f eteklerinde kurulan \u015fehirlerde ise ovada kurulanlara g\u00f6re pek d\u00fczen g\u00f6remeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc yollar da\u011flar\u0131n tepelerinin izin verdi\u011fi yerlerde olu\u015fturulabildi\u011finden pek d\u00fczg\u00fcn bir hat takip edememektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile konutla\u015fma yollara g\u00f6re \u015fekillendi\u011finden \u015fehirde pek d\u00fczen g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u015eehirleri bir de ekonomik giderleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelemeliyiz. Hayat\u0131m\u0131zda \u00f6nemli yer tutan bu i\u015flevsellikleridir. \u0130lk yat\u0131r\u0131m maliyetleri en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede tutulup olu\u015fturulan \u015fehirlerin pek d\u00fczenli olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Maliyetlerden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in tepeler ve \u00e7ukurlar d\u00fczle\u015ftirilip bir hatta d\u00fczenlenmemekte, do\u011fan\u0131n bize \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde yollar olu\u015fturulmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fehirler bu yollara g\u00f6re d\u00fczenlenmektedir. G\u00fcn\u00fc kurtarma tela\u015f\u0131nda ve k\u0131sa vadeli d\u00fc\u015f\u00fcnen lider ve y\u00f6neticiler bu ilk yat\u0131r\u0131mda yap\u0131lan ekonomikli\u011fi \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 olarak g\u00f6rmektedirler. Uzun vadeli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise i\u015fin hi\u00e7 de ekonomik olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmakta ve zamanla giderek artan zararlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u015eehirlerimizi olu\u015ftururken maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcnmeyip ya\u015fant\u0131m\u0131z\u0131 en maksimum seviyede s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fimiz bir yap\u0131da olu\u015fturmal\u0131y\u0131z. Teknolojinin bize getirdi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc imk\u00e2nlarla art\u0131k bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Do\u011fan\u0131n bize \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 engelleri a\u015f\u0131p \u015fehirlerimizi d\u00fcz bir alanda olu\u015fturmal\u0131y\u0131z. Tepeler kald\u0131r\u0131lmal\u0131 ve \u00e7ukurlar doldurulmal\u0131d\u0131r. \u015eehrin taban\u0131 tam d\u00fcz bir top sahas\u0131 \u015feklinde olmal\u0131d\u0131r. \u0130lk bak\u0131\u015fta Anadolu topraklar\u0131nda bu d\u00fczl\u00fckte bir yer bulmak zor gelse de geli\u015fen teknoloji bu d\u00fcz zemine ula\u015fmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilecek geli\u015fmi\u015fliktedir. Maliyet ilk bak\u0131\u015fta fazla g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak i\u015fin y\u00f6netimsel, i\u015flevsel ve enerji ekonomikli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaman fakt\u00f6r\u00fc de i\u015fin i\u00e7ine girdi\u011finde bu fazla maliyetli i\u015fin, en karl\u0131 i\u015f olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00f6rnekle bu enerjiden tasarruf olay\u0131 ile ilk yat\u0131r\u0131m\u0131 fazla olan ama zamanla bizi k\u00e2ra ge\u00e7irecek olan olay\u0131 a\u00e7\u0131klayal\u0131m. D\u00fcz bir ovan\u0131n tam ortas\u0131nda bir tepe bulunsun. d\u00fcz zemine g\u00f6re y\u00fcksekli\u011fi 20 metre olsun ve yanlara do\u011fru 100\u2019er metre gidildi\u011finde d\u00fcz zemine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsun. \u015eimdiki mant\u0131\u011f\u0131n yapaca\u011f\u0131 (yapt\u0131klar\u0131 uygulamalarda belli) bu tepeyi d\u00fczle\u015ftirmeden do\u011fan\u0131n bize uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde olan araziye \u015fehri kurmak olacakt\u0131r. \u015eehri boydan boya dola\u015fan ve tam tepenin ortas\u0131ndan ge\u00e7en bir ana yol olsun. \u015eimdi enerji tasarrufuyla nas\u0131l k\u00e2ra ge\u00e7ece\u011fimizi a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. Bir ara\u00e7 bu yol \u00fczerinde gidiyor olsun. D\u00fcz zeminde 10 kuvvetlik makinesinin 2 kuvveti ile \u015fehir i\u00e7i h\u0131zda gidiyor kabul\u00fcn\u00fc yapal\u0131m ve bu s\u00fcre i\u00e7erisinde kuvvet ba\u015f\u0131na 1 litre yak\u0131t t\u00fcketti\u011fini varsayal\u0131m. O yoku\u015fu t\u0131rmanmak i\u00e7in arac\u0131m\u0131za g\u00fc\u00e7 verebilmemiz laz\u0131m ki ayn\u0131 h\u0131zda devam edebilsin. Yakla\u015f\u0131k olarak bu g\u00fcc\u00fc elde edebilmek i\u00e7in makinemizi 8 kuvvette \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131z laz\u0131md\u0131r. Bu o s\u00fcre i\u00e7inde 8 litre yak\u0131t yak\u0131yor oldu\u011fumuz anlam\u0131na gelir. 100 metrede bir motor g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131 yak\u0131t yakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kabul edelim. E\u011fer yol d\u00fcz olsa idi yolun bu kesiminde her 100 metrede 2 litre yak\u0131ttan 4 litre yak\u0131t yakm\u0131\u015f olacakt\u0131k. Yol co\u011frafi \u015fekle uygun olsa ilk 100 metre yoku\u015f yukar\u0131 8 litre, sonraki yoku\u015f a\u015fa\u011f\u0131 ise 1 litre (yoku\u015f a\u015fa\u011f\u0131 inen ara\u00e7 daha az kuvvete ihtiya\u00e7 duyar) yak\u0131t t\u00fcketece\u011finden toplam 9 litre yak\u0131t kullanm\u0131\u015f olacakt\u0131k. K\u0131yaslama yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise e\u011fimli yolda d\u00fcz yoldan 5 litre daha fazla yak\u0131t yakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bir g\u00fcnde 1000 ara\u00e7 ge\u00e7ti\u011fini kabul edersek g\u00fcnde 5000 litre, y\u0131lda 1.825.000 litre, y\u00fcz y\u0131lda ise 182.500.000 litre fazladan yak\u0131t kullan\u0131lm\u0131\u015f olunacakt\u0131r. Yak\u0131t\u0131n zaman ortalamal\u0131 litre fiyat\u0131n\u0131 5 TL kabul edersek fazladan harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tutar 912.500.000 TL olacakt\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi d\u00fczle\u015ftirme i\u015fi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda 1 milyar TL\u2019ye kak\u0131n fazladan yak\u0131t paras\u0131 \u00f6dedi\u011fimiz ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. D\u00fczle\u015ftirme i\u00e7in bug\u00fcnk\u00fc fiyatlarla 500 milyon lira harcansa sadece bu tepedeki yak\u0131t harcama miktar\u0131ndan 500 milyon lira k\u00e2r elde etmi\u015f olacakt\u0131k. Burada hesaba katmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z art\u0131 de\u011ferler de arac\u0131m\u0131z\u0131n daha az y\u0131pranaca\u011f\u0131ndan daha uzun s\u00fcre kullanabilirli\u011finin olmas\u0131 ve de trafikte ge\u00e7irece\u011fimiz zaman\u0131n daha az olmas\u0131 idi.<\/p>\n\n\n\n
Bir de burada yeni teknolojilerin \u015fehre uygunlu\u011fu konusu akla gelebilir. D\u00fcnyada en fazla potansiyele sahip olan g\u00fcne\u015f enerjisinden neden faydalanamad\u0131\u011f\u0131z konusuna gelince size \u015fehirlerimizde var olan bu engebeli yol yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6sterebilirim. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcne\u015ften elde edebilecek oldu\u011fumuz enerjinin (termodinamik kanunlar\u0131) k\u0131s\u0131tl\u0131 olmas\u0131ndand\u0131r. G\u00fcne\u015f enerjili bir ara\u00e7 ancak d\u00fcz bir yolda i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan engebeli bir yolda ortaya \u00e7\u0131kan ani enerji ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek yap\u0131s\u0131 yoktur. Birinci engebeyi ge\u00e7se bile ikinci engebede enerji bitece\u011finden yolda kalacakt\u0131r ara\u00e7. Yukar\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131m \u00f6rnekte bunu tespit edebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
K\u0131sacas\u0131 demem \u015fu ki, yeni geli\u015fen teknolojileri hayat\u0131m\u0131za uygulayabilmek i\u00e7in d\u00fcz bir \u015fehir yap\u0131s\u0131na sahip olmam\u0131z gerekir. Bunu \u015furadan da anlayabilirsiniz; hayat\u0131m\u0131za giren metro, tramvay, metrob\u00fcs gibi ta\u015f\u0131tlar\u0131n belli bir e\u011fimden sonra \u00e7al\u0131\u015famazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131 olan enerji kar\u015f\u0131lanamamaktad\u0131r o yoku\u015fu \u00e7\u0131kabilmeleri i\u00e7in. Bunun i\u00e7in ne pahas\u0131na olursa olsun \u015fehirlerimizi d\u00fcz bir zemin yap\u0131s\u0131na kavu\u015fturmam\u0131z gerekecektir. Bat\u0131 devletlerinin geli\u015fmi\u015fli\u011fi i\u015fte buradan gelmektedir. Ancak b\u00f6yle bir d\u00fczenleme ile gelecekte devletimizi geli\u015fmi\u015f toplumlar aras\u0131na katabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcnk\u00fc \u015fehirle\u015fme altyap\u0131m\u0131z geli\u015fmi\u015fli\u011fe ula\u015fmam\u0131za gereken yeterli altyap\u0131ya sahip de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Bu ve bunun gibi bir\u00e7ok \u00f6rnekle en ideal \u015fehirle\u015fme d\u00fczeninin nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 \u201cT\u00fcrk Devlet Kuram\u0131\u201d kitab\u0131m\u0131n \u201c\u015eehirle\u015fme D\u00fczeni\u201d adl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f bulunmaktay\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
25.04.2010<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir \u00fclkenin geli\u015fmi\u015fli\u011fi \u015fehirlerin d\u00fczeniyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. \u015eehirleri ne kadar d\u00fczenli ise bir \u00fclke o kadar geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmeye a\u00e7\u0131k demektir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fehirle\u015fme \u00f6nemli yer tutar. \u0130nsanlar yerle\u015fik hayata ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan beri teknolojileri, kurduklar\u0131 \u015fehirlere g\u00f6re geli\u015fim g\u00f6stermi\u015ftir. \u015eehirlerin d\u00fczenleri artt\u0131k\u00e7a insanlar\u0131n da medeniyetleri ve \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131klar\u0131 artar. Geli\u015fmi\u015f toplumlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fehirlerinin de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[47,43,49],"class_list":["post-571","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bir-liderin-dusunce-sistemi","tag-bir-liderin-dusunce-sistemi","tag-dursun-saral","tag-sehirlesme-duzeni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=571"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":572,"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/571\/revisions\/572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dursunsaral.com.tr\/kitap\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}